Chọn điều gợi cảm xúc rồi giải thích
Yêu cầu trong phần củng cố là viết đoạn khoảng 10–15 câu cảm nhận tình cảm của nhà thơ với đất nước, con người. Đọc đoạn trong SGK, xác định điều gây ấn tượng: tình yêu đất nước vẫn bền chặt trong khó khăn; hình ảnh bình dị; cách lặp lời yêu thương; hi vọng ngày mới.
Chọn vài hình ảnh phù hợp ý muốn nói, không gom tất cả. Có thể sắp xếp đoạn: giới thiệu tác giả, đoạn thơ và cảm xúc chung; giải thích qua cảnh sống, tình người, lời lặp và hình ảnh; kết lại ấn tượng.
Khi viết, giữ cảm xúc tự nhiên nhưng có căn cứ. Đọc lại để xem mỗi lời nhận xét đã có hình ảnh hỗ trợ chưa, các ý có nối nhau không. Không chỉ chép thơ hoặc thêm một chuyện riêng không gắn điều đã đọc.
Đoạn cảm nhận tham khảo
Đoạn do BTVN biên soạn:
Đoạn trích Bài thơ của một người yêu nước mình của Trần Vàng Sao khiến tôi xúc động vì tình yêu đất nước được gửi vào những điều rất bình thường. Áo rách và căn nhà không ngăn nổi gió gợi cuộc sống thiếu thốn. Trong cảnh ấy, con người vẫn dành cho nhau tình yêu thương. Người viết không né khó khăn mà yêu cả đất nước đang gian khó. Cây cỏ trong vườn, người mẹ tảo tần, tiếng hát và bếp nhà khiến tình yêu có hình ảnh gần gũi. Tôi cảm nhận ở đó sự nâng niu những gì thân thuộc, bình dị. Hình ảnh cây và cội còn gợi sự gắn bó bền chặt với quê hương. Những lời bày tỏ yêu thương được lặp làm cảm xúc nối tiếp, tha thiết. Hình ảnh chờ ngày mai gợi niềm hi vọng, để đoạn thơ không dừng ở nỗi buồn về nghèo khó. Tôi trân trọng cách tác giả nhìn cuộc sống: thấy điều chưa đủ mà vẫn nâng niu con người và giữ niềm tin. Đoạn thơ giúp tôi hiểu tình yêu quê hương có thể bắt đầu từ sự gắn bó với những điều nhỏ trong đời sống.
Đoạn không chỉ khen bài hay. Cảm xúc được giải thích bằng hình ảnh và cách lặp; khó khăn, tình người, hi vọng được nối thành một cách cảm nhận.
Làm rõ câu nhận xét chung
Câu đầu: “Những hình ảnh rất đẹp làm tôi xúc động.”
Có thể sửa: “Hình ảnh người mẹ tảo tần và bếp nhà khiến tôi xúc động vì đưa tình yêu đất nước về những người, những nơi thân thuộc.”
Câu sửa chọn hình ảnh và nêu lí do xúc động. Có thể chọn chi tiết khác nếu giải thích phù hợp, không cần lặp cùng cảm xúc của đoạn tham khảo.
Củng cố kiến thức
Ý nào giữ đúng quan hệ giữa khó khăn và tình yêu đất nước trong đoạn thơ?
Đúng: hai phía cùng xuất hiện trong mạch cảm xúc.
Tình yêu có mặt ngay trong cảnh gian khó.
Đoạn vẫn nâng niu tình người, vẻ bình dị.
Tác giả vừa thấy khó khăn vừa bày tỏ tình yêu.
Lời giải
Đáp án A. Hình ảnh thiếu thốn đi cùng lời yêu thương, nhớ cội và hi vọng. Vì vậy, cảm nhận cần giữ cả hai phía. B đặt điều kiện không có trong bài; C, D bỏ một phía của mạch tình cảm.
Củng cố kiến thức
Điều gì làm câu sửa về người mẹ, bếp nhà rõ hơn câu “Những hình ảnh rất đẹp làm tôi xúc động”?
Câu chỉ chọn hai hình ảnh phù hợp, không liệt kê toàn bộ.
Câu vẫn nói cảm xúc trước hình ảnh thơ, không kể tiểu sử.
Câu vẫn bày tỏ xúc động và giải thích điều gợi cảm xúc.
Đúng: cảm xúc có căn cứ và lí do rõ.
Lời giải
Đáp án D. Câu sửa nêu người mẹ, bếp nhà rồi giải thích chúng đưa tình yêu đất nước về điều thân thuộc. Nhờ vậy, người đọc hiểu vì sao người viết xúc động. Câu không cần liệt kê tất cả hình ảnh, kể tiểu sử hay bỏ cảm xúc riêng.