Mỗi lời góp ý đều làm người thợ đổi cách làm
Đẽo cày giữa đường là truyện ngụ ngôn dân gian Việt Nam. Người thợ bỏ vốn mua gỗ, mở hàng đẽo cày ngay bên đường. Tình huống này khiến nhiều người qua lại có thể góp ý về sản phẩm.
Ba lượt góp ý làm câu chuyện phát triển. Lần đầu, có người khuyên đẽo cày cao, to. Lần sau, người khác lại khuyên đẽo thấp, nhỏ. Cuối cùng, một người nói đến cày cho voi. Người thợ đều cho là phải và làm theo; nghe có thể bán được giá cao, anh còn làm cày lớn hơn nhiều lần.
Kết thúc, không ai mua những chiếc cày ấy, gỗ bị đẽo hỏng và vốn mất hết. Người thợ nhận ra sai lầm khi đã quá muộn. Diễn biến ngắn nhưng cho thấy hậu quả ngày càng lớn của cùng một cách quyết định.
Sự lặp lại làm rõ tính cách
Có thể sắp xếp ba lượt như sau:
| Lời góp ý | Người thợ làm gì? |
| --- | --- |
| Nên đẽo cao, to | Đổi sang đẽo cao, to |
| Nên đẽo thấp, nhỏ | Lại đổi sang đẽo thấp, nhỏ |
| Có thể làm cày cho voi | Dồn gỗ làm cày rất lớn để mong bán giá cao |
Điều đáng chú ý không chỉ là các lời khuyên khác nhau mà là cách người thợ tiếp nhận: lời nào cũng tin và làm ngay. Anh không hỏi cày dùng cho loại ruộng nào, ai sẽ mua và góp ý có hợp lí hay không. Việc lặp lại cách phản ứng giúp người đọc nhận ra tính thiếu chủ kiến, thiếu hiểu biết cần thiết về công việc.
Thành ngữ **đẽo cày giữa đường** từ câu chuyện này thường chỉ việc nghe theo nhiều ý kiến mà không suy xét, liên tục đổi cách làm. Không hiểu thành ngữ chỉ là làm nghề mộc ở ngoài đường.
Củng cố kiến thức
Vai trò của ba lượt góp ý trong truyện được giải thích đúng ở phương án nào?
Anh làm theo lời góp ý mà không tìm hiểu kĩ công dụng.
Truyện không xác nhận mọi người đều am hiểu nhu cầu.
Đúng: cùng một cách phản ứng lặp lại làm rõ tính cách và hậu quả.
Các lời góp ý không chứng minh nhu cầu mua cày lớn; cày làm ra không bán được.
Lời giải
Đáp án C. Các lời góp ý thay đổi nhưng người thợ đều cho là đúng và làm theo. Sự lặp lại nhấn mạnh chỗ yếu trong cách quyết định. Kết thúc mất vốn nối đặc điểm ấy với hậu quả cụ thể.
Củng cố kiến thức
Tình huống minh hoạ nào dùng thành ngữ đẽo cày giữa đường phù hợp nhất?
Đúng: thay đổi theo mọi lời mà không suy xét đúng nghĩa thành ngữ.
Đây là điều chỉnh có cơ sở.
Đây là biết lựa chọn góp ý.
Hỏi để hiểu rõ chưa phải nghe theo thiếu chủ kiến.
Lời giải
Đáp án A. Điểm cốt lõi của thành ngữ là thiếu chủ kiến, không xem xét các ý kiến trước khi làm theo. Ba tình huống còn lại đều có bước tìm hiểu hoặc lựa chọn, vì thế không thể chỉ thấy có việc sửa mà dùng thành ngữ này.