Chú thích và nguồn có vai trò khác nhau
Cước chú là chú thích ở chân trang hoặc cuối văn bản, thường giải thích từ khó, nội dung chưa quen hoặc cho biết xuất xứ. Dấu số hay kí hiệu trong phần chính giúp nối với chú thích tương ứng. Khi đọc, theo đúng kí hiệu, không gắn lời chú của một từ sang từ khác.
Tài liệu tham khảo là các tài liệu người viết đã tìm đọc, sử dụng thông tin liên quan đến vấn đề. Danh mục thường đặt cuối văn bản; thông tin phải đủ nhận diện như tác giả hoặc cơ quan, tên tài liệu, năm và nơi công bố nếu có. Với nguồn trực tuyến, cần đường dẫn cụ thể và thời điểm truy cập khi cách ghi yêu cầu.
Trích nguyên văn phải giữ đúng lời, đánh dấu phần trích và ghi nguồn. Thuật ý dùng lời của người viết nhưng vẫn ghi xuất xứ khi dùng ý hay thông tin của nguồn. Có danh mục chưa tự bảo đảm thông tin đúng; cần mở nguồn để đối chiếu.
Ví dụ theo đúng kí hiệu chú thích
Ví dụ trình bày do BTVN biên soạn:
Phần chính: “Nhóm sẽ trình bày một bản tóm lược¹ trước khi thảo luận.”
Chú thích 1: “Tóm lược: nêu lại ngắn gọn những ý chính.”
Số 1 nối cụm “tóm lược” với lời giải thích, giúp người chưa quen hiểu nghĩa. Chú thích này không nêu tác giả một cuốn sách và không chứng minh buổi thảo luận đã diễn ra. Trong một tài liệu in, chú thích có thể ở chân trang; ví dụ trên xếp ngay dưới phần chính để đọc thuận tiện.
Nếu dùng một nhận định từ SGK, cần ghi sách, tập, trang đã dùng trong hồ sơ nguồn; không gắn nhận định tự viết của BTVN thành một câu trích nguyên văn của SGK.
Củng cố kiến thức
Chú thích số 1 trong ví dụ có chức năng chính nào?
Đúng: kí hiệu nối từ với lời giải nghĩa.
Không có số người tham gia.
Không có tác giả hoặc trích tác phẩm.
Chú thích không phải thang điểm.
Lời giải
Đáp án A. Theo số 1 từ phần chính xuống chú thích thấy nội dung giải nghĩa. Cần xác định chức năng từ điều chú thích cung cấp, không mặc định mọi cước chú đều là dẫn nguồn.
Củng cố kiến thức
Khi thuật lại một ý từ nguồn bằng lời của mình, cần làm gì?
Ngoặc kép cho nguyên văn; không dùng để che việc đổi lời.
Dùng ý nguồn vẫn cần ghi xuất xứ.
Đó là gán tác giả sai.
Đúng: thuật ý và trích lời cần phân biệt.
Lời giải
Đáp án D. Đổi cách diễn đạt không biến ý nguồn thành ý tự có. Ghi xuất xứ, giữ đúng ý và không giả nguyên văn giúp người đọc kiểm lại được thông tin.