Từ kỉ niệm đến vấn đề cần bàn
Xem người ta kìa! của Lạc Thanh mở đầu bằng những lần người mẹ nhắc con nhìn người khác. Khi còn nhỏ, người con cố làm theo nhưng không hoàn toàn thoải mái. Lúc trưởng thành, nhớ về người mẹ đã khuất, người viết hiểu hơn mong muốn con tiến bộ của mẹ.
Người viết thừa nhận mong muốn con không thua kém, được yêu quý và thành công có cơ sở. Noi gương người có điều tốt cũng giúp mỗi người tiến bộ. Tuy nhiên, tác giả không cho rằng mọi người phải giống hệt nhau: mỗi người có những nét riêng cần được tôn trọng.
Khi đọc, tách hai điều này. Hiểu lí do của mẹ không có nghĩa là chấp nhận mọi sự so sánh; khẳng định nét riêng cũng không có nghĩa là phủ nhận việc học điều tốt từ người khác.
Ví dụ: nhận ra ý kiến qua hai cách nhìn
Theo văn bản trong SGK, người viết vừa nhớ lời mẹ bằng tình cảm yêu thương, vừa suy nghĩ lại về cách nhìn người khác. Có thể theo dõi mạch ý như sau:
| Điều được nói đến | Cách hiểu của người viết |
| --- | --- |
| Mẹ mong con không thua kém người khác | Đó là mong muốn thường có ở người mẹ, xuất phát từ sự lo lắng cho con |
| Nhiều người có phẩm chất đáng học hỏi | Noi điều tốt có thể giúp mỗi người tiến bộ |
| Không ai trong lớp giống hệt người khác | Nét riêng là điều có thật và có giá trị, không nên bị xoá đi |
Câu chuyện về mẹ đưa người đọc đến vấn đề gần gũi: nên học điều tốt ở người khác nhưng nhìn nhận nét riêng của mình như thế nào? Nó không đứng tách khỏi phần bàn luận. Từ trải nghiệm, người viết giải thích cả điểm hợp lí của lời mẹ lẫn điều mình còn băn khoăn.
Củng cố kiến thức
Trong phần vừa học, người viết thừa nhận điều gì ở lời mẹ?
Người viết vẫn khẳng định giá trị của nét riêng.
Đúng: tác giả hiểu mong muốn con tiến bộ và ý nghĩa của việc noi gương.
Văn bản kể người con từng không hoàn toàn thoải mái.
Tác giả không phủ nhận việc học điều tốt ở người khác.
Lời giải
Đáp án B. Khi trưởng thành, người viết hiểu mẹ muốn con không thua kém và được yêu quý. Tác giả cũng thấy việc noi gương điều tốt có ích. Tuy nhiên, những điều ấy không dẫn tới yêu cầu mọi người phải giống nhau trong tất cả phương diện.
Củng cố kiến thức
Câu chuyện về lời mẹ ở đầu văn bản có vai trò gì?
Kỉ niệm chính là điểm xuất phát cho vấn đề được bàn.
Người viết kể sự thay đổi trong cách hiểu khi trưởng thành.
Sau câu chuyện, tác giả còn lí giải và đưa bằng chứng.
Đúng: trải nghiệm gần gũi mở ra vấn đề của văn bản.
Lời giải
Đáp án D. Từ lời mẹ và cảm giác chưa thoải mái, người viết suy nghĩ về những điều chung đáng học hỏi và nét riêng đáng trân trọng. Câu chuyện tạo điểm xuất phát cho bàn luận, không chỉ nhằm kể lại kỉ niệm hay thay mọi căn cứ khác.