Điều bị phê phán là cười nhạo
Tiếng cười không muốn nghe của Minh Đăng không phản đối mọi tiếng cười. Văn bản hướng vào tiếng cười nhạo: lấy lỗi, điểm yếu hoặc sự khác biệt của người khác để hạ thấp họ và đề cao mình.
Tác giả lí giải rằng ai cũng có điểm mạnh, điểm yếu; sự khác nhau làm đời sống phong phú. Cười nhạo có thể làm người bị chế giễu xấu hổ, lo lắng hoặc tổn thương. Góp ý chân thành để giúp sửa điều chưa tốt khác với cười cợt khiến người khác bị coi thường.
Câu chuyện về chú Nam là bằng chứng cụ thể. Chú đi lại khó khăn, từng bị trêu chọc, nhưng kiên trì học đàn bầu và được bố khích lệ. Chú vượt qua thử thách, thi đỗ trường âm nhạc và trở thành người biểu diễn được trân trọng. Câu chuyện cho thấy sự chế giễu không phải cách nhìn đúng giá trị của một người.
Ví dụ: câu chuyện làm rõ điều tác giả bàn
Trong văn bản, trẻ cùng xóm bắt chước cách đi của chú Nam để trêu. Lúc chú mới tập đàn bầu, âm thanh còn chưa hay cũng bị đem ra cười. Người bố vẫn khích lệ và tin vào chú; chú tiếp tục tập, tiếng đàn ngày càng hay rồi thi đỗ trường âm nhạc.
Có thể nối bằng chứng với ý kiến: khó khăn trong đi lại và những lần tập chưa tốt không thể dùng để kết luận chú Nam không có khả năng. Quá trình luyện tập và kết quả sau đó cho thấy cái nhìn cười nhạo đã bỏ qua nỗ lực và giá trị của chú.
Chú thành công nhờ kiên trì và sự động viên, không phải vì cười nhạo là một cách giúp đỡ. Việc chú từng cười trừ cũng không có nghĩa là chú thích bị trêu. Thông điệp hướng tới sự thấu hiểu và góp ý có thiện chí, không phải trả đũa người từng cười mình.
Củng cố kiến thức
Nhận xét nào nối đúng câu chuyện về chú Nam với ý kiến của văn bản?
Nỗ lực và sự khích lệ giúp chú tiến bộ; không thể coi chế giễu là điều kiện cần.
Đúng: câu chuyện cho thấy cái nhìn coi thường đã không nhận ra giá trị của chú.
Quá trình học đàn và thi đỗ bác bỏ cách kết luận này.
Sự tôn trọng không phải phần thưởng chỉ dành cho người đã thành công.
Lời giải
Đáp án B. Người trêu chọc lấy khó khăn và việc tập chưa tốt để coi thường chú Nam. Chú vẫn luyện tập, được bố động viên và thành công. Bằng chứng làm rõ sự vô lí của việc cười nhạo, không cổ vũ chế giễu để tạo động lực.
Củng cố kiến thức
Theo phần giải thích, cách nào phân biệt đúng góp ý với cười nhạo?
Có thể chỉ ra điều chưa tốt bằng lời góp ý chân thành.
Gây xấu hổ không bảo đảm giúp sửa và có thể làm tổn thương.
Cách nói cũng cần thể hiện thiện chí, tránh hạ thấp người nghe.
Đúng: cần xét mục đích và cách đối xử với người được nói tới.
Lời giải
Đáp án D. Cả hai có thể nhắc một điều chưa tốt, nhưng góp ý có thiện chí giúp hiểu và sửa, còn cười nhạo nhằm coi thường hoặc đem người khác làm trò cười. Vì vậy, không thể dựa chỉ vào việc có nhắc lỗi hay không để phân biệt.