Hiểu ý của cả cụm từ
Thành ngữ là cụm từ có cấu tạo tương đối cố định, diễn đạt một ý tương đối trọn vẹn. Nghĩa của thành ngữ cần được hiểu trong ngữ cảnh; nhiều thành ngữ có tính hình ảnh, không thể chỉ ghép nghĩa từng từ theo cách hiểu sát chữ.
Khi gặp một thành ngữ, đọc cả câu để biết điều đang nói. Tìm cách diễn đạt gần nghĩa rồi đặt lại vào câu xem có giữ đúng ý không. Sau khi hiểu nghĩa, có thể nhận xét cách nói ấy giúp câu ngắn gọn, giàu hình ảnh hoặc sắc thái như thế nào.
Ví dụ: giải nghĩa và dùng lại trong câu
Những thành ngữ được thực hành trong chủ đề có thể giải thích như sau:
| Thành ngữ | Nghĩa của cả cụm |
| --- | --- |
| Chung sức chung lòng | Cùng đoàn kết, nhất trí và góp sức |
| Mười phần vẹn mười | Toàn vẹn, hoàn hảo, không có thiếu sót |
| Thua em kém chị | Thua kém mọi người, không chỉ nói về anh chị em trong nhà |
| Mỗi người một vẻ | Mỗi người có nét riêng, không giống hệt nhau |
Xét câu tự biên soạn: “Nhóm hoàn thành góc đọc nhờ chung sức chung lòng.” Thành ngữ nhấn mạnh sự đoàn kết và cùng góp sức, không chỉ nói rằng có nhiều người đứng gần nhau.
Trong Xem người ta kìa!, những cách nói về hoàn hảo và thua kém giúp diễn tả mong muốn con tiến bộ của người mẹ. Khi giải thích, cần giữ nghĩa trong hoàn cảnh ấy, không hiểu riêng chữ “em”, “chị” thành một cuộc so sánh chỉ trong gia đình.
Củng cố kiến thức
“Chung sức chung lòng” trong câu về nhóm hoàn thành góc đọc có nghĩa nào?
Làm riêng không thể hiện sự nhất trí được thành ngữ nhấn mạnh.
Ở cùng nơi chưa đồng nghĩa với cùng góp sức và chung lòng.
Thành ngữ nói sự phối hợp, không phải một người làm hết.
Đúng: cách giải nghĩa giữ ý của cả cụm.
Lời giải
Đáp án D. “Chung sức” nhấn việc cùng góp sức, “chung lòng” nhấn sự đoàn kết, nhất trí. Trong câu, cả cụm giải thích vì sao nhóm hoàn thành góc đọc. Không thể chỉ hiểu là nhiều người đứng cùng một chỗ.
Củng cố kiến thức
Trong ngữ cảnh mẹ mong con không “thua em kém chị”, cách hiểu nào phù hợp?
Đúng: thành ngữ nói việc thua kém mọi người nói chung.
Đây là cách hiểu sát từng từ, thu hẹp sai nghĩa trong ngữ cảnh.
Thành ngữ không có nghĩa tránh tham gia cùng mọi người.
Mong không thua kém khác với khẳng định đã hoàn hảo.
Lời giải
Đáp án A. Thành ngữ nói sự thua kém người khác nói chung. Trong hoàn cảnh lời mẹ, nó làm rõ mong muốn con tiến bộ, không bị kém người. “Em”, “chị” ở đây không giới hạn đối tượng vào hai người ruột thịt.