Mỗi chi tiết kì ảo có một vai trò
Trăn tinh và đại bàng là những đối thủ khác thường, tạo thử thách để Thạch Sanh bộc lộ sức mạnh và lòng dũng cảm. Cung vàng chàng có sau khi diệt trăn tinh giúp chàng chiến đấu với đại bàng.
Tiếng đàn xuất hiện ở những bước ngoặt. Trong ngục, chàng gảy đàn giãi bày nỗi oan; công chúa nghe đàn thì cất lời, xin vua gọi người đánh đàn đến. Sau đó, tiếng đàn làm quân chư hầu mất ý muốn giao chiến, phải rút quân. Niêu cơm nhỏ ăn hết lại đầy giúp chàng đãi cả đoàn quân trước khi họ trở về.
Kết thúc gắn với quan niệm người tốt được hưởng hạnh phúc, kẻ gian bị trừng phạt. Những chi tiết giải oan, ngăn chiến tranh và đãi quân còn gửi gắm ước mơ về công bằng, hoà bình, cuộc sống no đủ.
Ví dụ: từ tiếng đàn đến niêu cơm
Quân các nước chư hầu kéo sang đánh vì những hoàng tử từng cầu hôn công chúa không được chấp nhận. Thạch Sanh không đem quân ra đánh mà gảy đàn trước quân giặc. Nghe đàn, họ bủn rủn, không còn muốn chiến đấu, phải rút quân.
Chàng mời họ ăn cơm. Ban đầu, các tướng ngạc nhiên vì niêu quá nhỏ. Nhưng cơm ăn hết lại đầy; cả đoàn quân ăn no rồi cảm ơn vợ chồng Thạch Sanh và trở về.
**Tiếng đàn:** khiến quân giặc từ bỏ ý định giao chiến bằng sức mạnh thần kì, thể hiện ước mơ về hoà bình.
**Niêu cơm:** nuôi được đông người, thể hiện sự hào phóng và ước mơ no đủ. Chi tiết này không phải một vũ khí đánh bại quân địch.
Trong bản truyện ở SGK, Thạch Sanh tha mẹ con Lý Thông; trên đường về quê, họ bị sét đánh chết. Chàng kết hôn với công chúa; về sau được vua nhường ngôi. Kết cục đối lập thể hiện quan niệm công bằng của nhân dân.
Củng cố kiến thức
Cách giải thích nào đúng về tiếng đàn khi quân chư hầu kéo sang?
Công chúa cất lời là tác dụng ở chặng trước; lúc này đàn còn tác động tới quân giặc.
Đúng: tiếng đàn khiến quân giặc từ bỏ ý định giao chiến.
Truyện kể quân giặc mất ý muốn chiến đấu, không kể việc họ hiểu nhầm lời đầu hàng.
Chàng xin vua đừng động binh và một mình gảy đàn, không gọi quân tới đánh.
Lời giải
Đáp án B. Ở chặng này, quân chư hầu nghe đàn thì bủn rủn, mất ý muốn giao chiến và phải rút quân. Tiếng đàn giúp ngăn chặn chiến tranh, thể hiện ước mơ hoà bình. Cần phân biệt tác dụng ấy với tiếng đàn giúp công chúa cất lời ở chặng trước.
Củng cố kiến thức
Cặp chi tiết nào trực tiếp thể hiện sự hào phóng và ước mơ no đủ?
Đó là hoàn cảnh ban đầu của nhân vật, chưa thể hiện việc đãi quân.
Đây là sự cướp công của Lý Thông, không phải sự hào phóng.
Chi tiết tạo thử thách, không nói về nguồn thức ăn dồi dào.
Đúng: lời mời thể hiện cách đối đãi, niêu thần kì đáp ứng cho nhiều người.
Lời giải
Đáp án D. Thạch Sanh mời cả đoàn quân ăn cơm trước khi họ trở về; niêu nhỏ nhưng không cạn nên ai cũng được ăn no. Hành động mời ăn cho thấy sự hào phóng; niêu cơm thần kì thể hiện ước mơ về nguồn thức ăn dồi dào.