Theo cách nhân vật vượt thử thách
Trước khi đi sứ, Sọ Dừa đưa vợ hai hòn đá lửa, một con dao và hai quả trứng gà, dặn luôn mang theo. Hai cô chị vì ghen tị đã đẩy cô út xuống biển. Cô bị cá kình nuốt nhưng dùng dao đâm chết cá; khi xác cá dạt vào đảo, cô thoát ra, dùng đá lửa nhóm lửa, nướng thịt cá để sống.
Hai quả trứng nở thành đôi gà. Khi thuyền Sọ Dừa đi qua, gà trống cất tiếng gọi, giúp chàng tìm thấy vợ. Cô út kể lại sự việc; hai người trở về. Khi gặp lại cô út, hai cô chị hổ thẹn, bỏ đi biệt xứ.
Những vật được chuẩn bị từ trước có vai trò trong chặng sau. Gà cất lời là chi tiết kì ảo giúp nhận ra và đoàn tụ. Kết cục thể hiện ước mơ người tốt được hưởng hạnh phúc, hành động độc ác bị phơi bày.
Ví dụ: các chi tiết nối nhau như thế nào?
**Con dao:** cô út dùng để đâm chết cá kình rồi thoát ra khi xác cá dạt vào đảo.
**Đá lửa:** giúp nhóm lửa, nướng thịt cá để có thức ăn.
**Trứng gà:** nở thành đôi gà; gà trống nói khi thuyền Sọ Dừa đi qua, nhờ đó hai người gặp lại.
Những vật được trao trước chuyến đi đều có tác dụng giúp cô út vượt tai hoạ. Chính cô cũng chủ động dùng dao, nhóm lửa và chờ cơ hội trở về. Vì vậy, không kể thành việc Sọ Dừa trực tiếp cứu cô khỏi bụng cá.
Sau đoàn tụ, hai cô chị giả vờ thương tiếc cô út nhưng bị bất ngờ khi nàng xuất hiện. Họ hổ thẹn và bỏ đi. Kết thúc vừa trả lại hạnh phúc cho người bị hại, vừa làm lộ sự giả dối và độc ác; bản này không kể hai cô chị bị giết.
Củng cố kiến thức
Cách kể nào đúng về việc cô út thoát khỏi cá kình?
Sọ Dừa gặp lại vợ sau đó; chàng không trực tiếp cứu nàng khỏi bụng cá.
Đúng: cô chủ động dùng vật đã được dặn mang theo.
Hai cô chị gây tai hoạ, truyện không kể việc họ cứu nàng.
Gà nở trên đảo và gọi thuyền, không xuất hiện để cứu trong bụng cá.
Lời giải
Đáp án B. Con dao được Sọ Dừa đưa trước lúc đi sứ. Khi bị nuốt, cô út dùng dao đâm chết cá, chờ xác cá dạt vào đảo rồi thoát ra. Cần giữ vai trò chủ động của cô và trình tự sự việc; cuộc gặp Sọ Dừa, tiếng gà gọi đều đến sau.
Củng cố kiến thức
Cách giải thích nào phù hợp với kết thúc truyện?
Hai cô chị gây hại, không cứu cô út và không thay cô.
Cô út được Sọ Dừa tìm thấy, đưa về nhà.
Bản truyện này không kể việc chàng giết hai cô chị.
Đúng: kết cục gắn với quan niệm người tốt được hạnh phúc, cái ác bị phơi bày.
Lời giải
Đáp án D. Cô út sống sót, gặp lại Sọ Dừa và trở về. Khi nàng xuất hiện, hai cô chị không thể che giấu việc làm của mình, hổ thẹn bỏ đi biệt xứ. Kết cục thể hiện ước mơ công bằng; không thêm hình phạt bị giết hoặc đổi thành cô út bị bỏ lại.