Chọn chi tiết rồi chọn cách thể hiện
Từ một cuốn sách yêu thích, có thể sáng tác thơ, kể chuyện sáng tạo, vẽ một nhân vật hoặc chuỗi sự việc. Sản phẩm cần có quan hệ rõ với điều đã đọc, không chỉ dùng tên tác phẩm rồi thể hiện nội dung không liên quan.
Trước hết, chọn sách hoặc phần đọc và chi tiết muốn thể hiện. Tiếp đó, xác định điều muốn làm nổi bật, chọn hình thức phù hợp và phác các phần. Khi thực hiện, kiểm chi tiết gốc; nếu thêm màu sắc, lời nói hay cảnh tưởng tượng, cần nhận rõ đó là phần sáng tạo.
Sau khi hoàn thành, đọc hoặc xem lại: sản phẩm có giúp nhận ra ý định không, chữ và hình có hỗ trợ nhau không, thông tin tác phẩm có đúng không? Chuẩn bị lời giải thích về lựa chọn của mình.
Ví dụ: phác ý tưởng từ hai chiếc túi
Ý tưởng minh hoạ do BTVN biên soạn, dựa trên Cây khế:
**Chi tiết chọn:** người em làm túi theo lời dặn; người anh làm túi lớn hơn và cố lấy thêm. **Điều muốn nhấn mạnh:** cùng cơ hội nhưng hai cách lựa chọn khác nhau. **Hình thức:** hai ô tranh đặt cạnh nhau, có chú thích ngắn.
Ô trái vẽ túi của người em với dòng “Làm theo lời dặn”. Ô phải vẽ túi lớn của người anh với dòng “Muốn lấy thêm”. Lời thuyết minh: “Hai chiếc túi minh hoạ sự khác nhau trong lựa chọn của hai anh em. Hình do người đọc tự vẽ dựa trên truyện, không phải tranh trong SGK.”
Nếu chọn túi màu xanh và màu đỏ để dễ phân biệt, màu ấy thuộc phần sáng tạo. Không viết “Trong truyện, người em mang túi xanh” khi bản đọc không cho biết màu túi.
Khi chỉnh, thay chú thích chung “Đây là chiếc túi” bằng chú thích gắn với hành động. Người xem nhờ đó hiểu vì sao hai hình được đặt cạnh nhau, thay vì chỉ thấy hai đồ vật.
Củng cố kiến thức
Cặp chú thích nào làm rõ nhất ý tưởng so sánh hai lựa chọn?
Đúng: chú thích gắn với sự khác nhau trong hành động.
Màu giúp phân biệt hình nhưng chưa giải thích lựa chọn của nhân vật.
Số ô chỉ vị trí, chưa làm rõ ý tưởng.
Hai dòng này chưa nêu điều cần so sánh.
Lời giải
Đáp án A. Điều muốn nhấn mạnh là hai cách lựa chọn, nên chú thích phải gọi tên hành động tương ứng. Các cặp còn lại chỉ nói màu, vị trí hoặc nguồn đọc, không làm rõ sự đối lập giữa làm đúng lời dặn và muốn lấy thêm.
Củng cố kiến thức
Người vẽ chọn màu xanh cho túi người em dù bản truyện không nêu màu. Cách giải thích nào phù hợp?
Bản truyện không có lời dặn về màu trong dữ kiện đã cho.
Không được nhận phần sáng tạo là chi tiết nguồn.
Đúng: phân biệt lựa chọn minh hoạ với nội dung đã đọc.
Màu không tự giải thích đầy đủ ý so sánh.
Lời giải
Đáp án C. Màu là lựa chọn của người làm sản phẩm để thể hiện ý tưởng. Vì bản truyện không nêu màu, không thể dùng tranh như căn cứ nói nhân vật mang túi xanh. Vẫn cần chú thích hoặc lời thuyết minh để làm rõ quan hệ với tác phẩm.