Người kể chuyện và lời nhân vật

Kiến thức cần nhớ

Người kể chuyện là người được tác giả tạo ra để thuật lại câu chuyện. Không nên tự đồng nhất người kể chuyện với tác giả. Ở ngôi thứ nhất, người kể thường xưng “tôi”, “chúng tôi”, kể điều mình tham gia hoặc chứng kiến. Ở ngôi thứ ba, người kể không xưng mình là một nhân vật tham gia câu chuyện mà gọi nhân vật bằng tên hoặc từ chỉ người ấy. Lời người kể thuật lại sự việc, miêu tả hoặc dẫn lời. Lời nhân vật thể hiện điều nhân vật nói, có thể nằm sau dấu gạch ngang hoặc trong dấu ngoặc kép. Cần đọc ngữ cảnh: một nhân vật nói “tôi” không làm toàn bộ câu chuyện chuyển thành ngôi thứ nhất.

Ví dụ: cùng một việc, hai cách kể

Hai đoạn minh hoạ do BTVN biên soạn: Đoạn 1: “Tôi đứng ngoài cửa lớp vì chưa quen ai. Lan bước tới và hỏi: ‘Cậu có muốn ngồi cùng mình không?’ Tôi gật đầu, thấy bớt lo.” Đoạn 2: “Nam đứng ngoài cửa lớp vì chưa quen ai. Lan bước tới và hỏi: ‘Cậu có muốn ngồi cùng mình không?’ Nam gật đầu, thấy bớt lo.” Đoạn 1 được kể ở ngôi thứ nhất: người kể xưng “tôi” và tham gia sự việc. Đoạn 2 được kể ở ngôi thứ ba: người kể gọi nhân vật là Nam, Lan, không xưng “tôi” để kể việc mình trải qua. Trong cả hai đoạn, câu hỏi của Lan là lời nhân vật; phần thuật lại việc Lan bước tới là lời người kể. Từ “mình” trong câu hỏi thuộc cách xưng hô của Lan, không phải căn cứ để xác định ngôi kể của cả đoạn.

Củng cố kiến thức

Đoạn minh hoạ: “Mai đưa vở cho Hùng. Hùng nói: ‘Tôi sẽ trả vào sáng mai.’ Mai gật đầu.” Đoạn này được kể ở ngôi nào?

ANgôi thứ nhất vì có từ “tôi” trong lời Hùng.BNgôi thứ nhất vì Hùng tham gia sự việc.CNgôi thứ ba vì người kể gọi nhân vật bằng tên, không xưng mình trong chuyện.DKhông có người kể vì nhân vật có đối thoại.

Củng cố kiến thức

Trong câu “Tôi hỏi Lan: ‘Cậu có mang bút không?’”, phần nào là lời nói trực tiếp của nhân vật?

ATôi hỏi Lan.BLan.CTôi.DCậu có mang bút không?