Hình thức giúp tổ chức thông tin
Văn bản thông tin thường cung cấp kiến thức, tin tức hoặc ghi chép về một đối tượng, sự việc. Nhan đề gợi nội dung toàn văn; đề mục gọi tên các phần. Một số văn bản có sa pô, tức đoạn dẫn ngắn thường ở dưới nhan đề, giới thiệu hoặc khái quát nội dung chính.
Chữ đậm, số thứ tự, dấu đầu dòng có thể làm rõ thông tin quan trọng và cách chia nhóm. Hình ảnh, bảng, biểu đồ hay số liệu cần được đọc cùng phần chữ, chú thích và nguồn. Chúng có thể bổ sung, giải thích thông tin; không phải tất cả đều chỉ để trang trí.
Không phải văn bản nào cũng có đủ mọi yếu tố. Khi đọc, xem yếu tố thực sự có mặt và hỏi nó giúp tìm, hiểu thông tin nào. Với số liệu, cần biết đơn vị, thời gian, phạm vi; không dùng một con số tách khỏi ngữ cảnh để kết luận quá rộng.
Ví dụ: nhan đề và bảng giúp đọc một hướng dẫn
Hướng dẫn minh hoạ do BTVN biên soạn, không phải báo cáo khảo sát:
Nhan đề: “Giữ gìn sách dùng chung”. Hai đề mục: “Điều cần tránh” và “Cách bảo quản”. Một bảng dưới đề mục thứ hai trình bày:
| Việc cần làm | Tác dụng |
|---|---|
| Dùng dấu trang | Tránh gấp góc trang |
| Để sách nơi khô ráo | Hạn chế sách bị ẩm |
| Không viết trực tiếp lên sách | Giữ phần chữ, hình rõ cho người đọc sau |
Nhan đề cho biết đối tượng và mục đích. Đề mục giúp tìm đúng phần cần đọc; bảng đặt hành động cạnh tác dụng để so sánh nhanh. Hướng dẫn không có số liệu khảo sát, nên không thể từ bảng kết luận có bao nhiêu phần trăm sách đã bị hỏng.
Củng cố kiến thức
Để tìm nhanh cách giữ sách trong hướng dẫn minh hoạ, phần nào phù hợp nhất?
Tên tác giả khác không chỉ phần hướng dẫn cần tìm.
Đúng: đề mục tổ chức thông tin đúng vấn đề cần đọc.
Hướng dẫn không cho số khảo sát.
Màu nền không thay việc đọc nội dung.
Lời giải
Đáp án B. Đề mục gọi tên phần thông tin, bảng đặt các việc bảo quản cạnh tác dụng. Đọc kết hợp hai yếu tố giúp tìm đúng cách làm, không phải chỉ nhìn nhan đề rồi đoán.
Củng cố kiến thức
Khi gặp một biểu đồ kèm bài thông tin, cần ưu tiên cách đọc nào?
Cần biết phạm vi, thời gian và đơn vị trước khi kết luận.
Biểu đồ có thể bổ sung thông tin cần thiết.
Đúng: phải đọc cả dữ liệu lẫn ngữ cảnh.
Đơn vị phải lấy từ biểu đồ, không tự gán.
Lời giải
Đáp án C. Biểu đồ chỉ có thể được hiểu đúng khi biết nó nói về gì, đo bằng đơn vị nào và trong phạm vi nào. Nguồn, chú thích và phần chữ giúp kiểm cách hiểu; không tách hình khỏi các thông tin ấy.