Đọc thơ từ từ ngữ và hình ảnh

Kiến thức cần nhớ

Thơ thường có cách tổ chức dòng, khổ và nhịp riêng. Ngôn ngữ thơ được lựa chọn cô đọng, giàu hình ảnh và nhạc điệu để bộc lộ tình cảm, cảm xúc. Không phải mọi bài thơ đều có cùng số tiếng trong mỗi dòng hoặc đều gieo vần giống nhau. Khi đọc một đoạn thơ, trước hết chú ý những sự vật, con người và hoạt động được gợi ra. Sau đó chọn từ ngữ hoặc hình ảnh nổi bật để giải thích cảm xúc. Cần dựa vào chi tiết, không chỉ nhận xét chung rằng bài thơ “rất hay”.

Ví dụ: quan sát rồi giải thích

Bên cửa sổ — ngữ liệu minh hoạ do BTVN biên soạn: Bà vá chiếc áo nhỏ Kim khẽ chạm tay gầy Tôi ngồi bên cửa sổ Giữ hộ bà cuộn dây. Đoạn có bốn dòng, mỗi dòng năm tiếng. Hình ảnh chính là bà đang vá áo và người cháu ngồi giữ cuộn dây. Từ “khẽ” gợi động tác nhẹ; hình ảnh “tay gầy” khiến người đọc chú ý tới đôi tay của bà. Có thể cảm nhận sự gần gũi, quan tâm giữa hai bà cháu: người cháu ở cạnh và giúp bà một việc nhỏ. Nhận xét ấy có căn cứ từ hành động giữ cuộn dây. Đoạn không cho biết nơi ở, nghề nghiệp hay hoàn cảnh gia đình của bà, nên không thêm các thông tin ấy vào lời phân tích.

Củng cố kiến thức

Ngữ liệu “Bên cửa sổ” ở ví dụ có hình thức nào?

ABốn dòng, mỗi dòng năm tiếng.BBốn dòng, mỗi dòng sáu tiếng.CNăm dòng, mỗi dòng bốn tiếng.DHai dòng, một dòng sáu tiếng và một dòng tám tiếng.

Củng cố kiến thức

Chi tiết nào trực tiếp thể hiện người cháu giúp bà trong ngữ liệu?

AChiếc áo nhỏ.BCửa sổ.CGiữ hộ bà cuộn dây.DTay gầy.