Một phiếu đọc cần giúp nhớ và kiểm lại
Chọn sách theo sự quan tâm, mục đích và khả năng đọc. Có thể tìm qua thư viện, danh mục của giáo viên hoặc nhà xuất bản; không chỉ dựa vào một lời quảng cáo. Lập thời gian đọc vừa sức, ghi lại phần thực sự đã đọc.
Phiếu có thể gồm tên sách, tác giả hoặc người biên soạn, nhà xuất bản; phạm vi đã đọc; nội dung chính; chi tiết yêu thích; cảm nhận và câu hỏi còn lại. Ghi thông tin nguồn từ đúng bản sách, không đoán tên tác giả. Với truyện dân gian, phân biệt tác giả dân gian với người sưu tầm, kể lại hoặc biên soạn sách.
Lời trích đặt trong dấu ngoặc kép và ghi nơi tìm; lời tóm tắt dùng lời của người ghi. Cảm nhận cần được nhận rõ là cách hiểu, không lẫn với thông tin sách đã khẳng định. Đọc vài trang không đồng nghĩa đã đọc trọn cuốn.
Ví dụ: ghi phiếu cho một phần sách đã đọc
Phiếu minh hoạ do BTVN biên soạn:
Tài liệu: Ngữ văn 6, tập hai, Kết nối tri thức với cuộc sống, NXB Giáo dục Việt Nam. Phần đọc: truyện dân gian “Cây khế”, tr.32–34, không phải toàn cuốn SGK.
Nội dung tóm tắt: hai anh em có cách lựa chọn khác nhau trước cơ hội lấy của quý; người em biết dừng, người anh tham lam và gặp tai hoạ.
Chi tiết lưu lại: người em làm túi đúng lời dặn; người anh làm túi lớn và còn nhét của quý vào áo, quần. Đây là lời tóm lược, không đặt như trích nguyên văn.
Cảm nhận: cách đặt hai lựa chọn cạnh nhau làm lời cảnh tỉnh về lòng tham rõ hơn. Câu hỏi mở: các bản kể khác có thay đổi chi tiết hoặc kết thúc không? Muốn trả lời, cần đọc những bản khác và phân biệt nguồn, không tự ghép vào bản vừa đọc.
Củng cố kiến thức
Cách ghi phạm vi đọc nào trung thực với phiếu minh hoạ?
Đúng: xác định phần thực sự được ghi chép.
Phiếu chỉ ghi một phần, không phải mọi SGK.
Phiếu còn đặt câu hỏi về các bản khác.
Không có căn cứ cho lời nhận đã gặp tác giả.
Lời giải
Đáp án A. Ghi phạm vi đọc giúp phân biệt điều đã biết với điều còn cần đọc. Một truyện trong sách không đại diện cho toàn cuốn hoặc mọi dị bản; không mở rộng lời nhận chỉ để phiếu có vẻ đầy đủ.
Củng cố kiến thức
Khi chép một câu nguyên văn từ sách vào phiếu, cách làm nào phù hợp?
Đã đổi từ thì không còn đúng nguyên văn.
Cần phân biệt lời nguồn với lời người ghi.
Đúng: vừa chính xác vừa có thể kiểm lại.
Không ghép sai nguồn hoặc người viết.
Lời giải
Đáp án C. Phiếu cần giữ đúng lời nguồn và cho biết nơi tìm. Nếu diễn đạt bằng lời của mình, đó là tóm lược hoặc nhận xét, không dùng như một câu trích nguyên văn.