Hiểu biết lớn dần, tình cảm thêm sâu
Cửu Long Giang ta ơi không chỉ tả một dòng sông. Đoạn thơ còn theo các chặng đời của nhân vật trữ tình: mười tuổi đi học, đi và trải nghiệm, rồi đã lớn. Tình yêu dòng sông, đất nước được bồi đắp cùng hiểu biết.
Khi đọc, tìm dấu hiệu thời gian và điều gây xúc động ở mỗi chặng. Hình ảnh thầy giáo, tấm bản đồ, cây thước nối kí ức học trò với tình cảm khi trưởng thành.
Ví dụ: từ tấm bản đồ đến ý thức gìn giữ
Theo bản SGK, lúc mười tuổi, người học trò nhìn tấm bản đồ trong lời giảng của thầy như thấy một thế giới rực rỡ. Cây thước được cảm nhận như gậy thần tiên, người thầy như người dẫn tới sông núi tuyệt vời. Sự tưởng tượng cho thấy háo hức và niềm say mê; không phải người thầy thật sự làm phép.
Đến chặng đi và trải nghiệm, những cảnh dòng sông, cây trái, ruộng đồng hiện lên sinh động. Hiểu biết không còn chỉ qua bản đồ; cảm xúc gắn thêm với vùng đất và đời sống con người.
Ở cuối đoạn, người đã lớn nhớ thầy giáo già đã khuất. Cây thước được nối với cán cờ sao; địa danh tuổi thơ gắn với công sức, sự hi sinh của cha ông. Tình yêu có thêm chiều sâu lịch sử và ý thức gìn giữ. Tiếng gọi ta ơi trong nhan đề làm dòng sông như một điều thân thiết, gắn bó với mình.
Mạch thơ vì vậy đi từ háo hức khám phá đến yêu mến, tự hào và biết ơn. Không thể chỉ liệt kê các địa danh rồi bỏ qua sự đổi thay trong cảm xúc.
Củng cố kiến thức
Tấm bản đồ rực rỡ, cây thước như gậy thần tiên trong lời thầy gợi cảm xúc nào của người học trò mười tuổi?
Hình ảnh rực rỡ, thần tiên gợi sức hấp dẫn, không phải chán nản.
Những liên tưởng làm thầy hiện lên như người dẫn tới điều kì diệu.
Đúng: lời giảng khơi niềm háo hức khám phá.
Những hình ảnh này cho thấy trí tưởng tượng được khơi dậy.
Lời giải
Đáp án C. Bản đồ được thấy rực rỡ, thước như gậy thần tiên đưa đến sông núi. Các liên tưởng cho thấy lời thầy làm thế giới xa trở nên hấp dẫn trong trí tưởng tượng học trò, khơi niềm say mê và tình yêu đất nước.
Củng cố kiến thức
Nhận xét nào phù hợp mạch cảm xúc từ tuổi nhỏ đến lúc đã lớn trong ví dụ?
Đúng: các chặng đời làm hiểu biết và tình cảm sâu thêm.
Tuổi nhỏ mở đầu bằng bài học; cuối đoạn còn có chiều sâu lịch sử, không chỉ tên sông.
Phương án đảo việc tiếp cận qua bản đồ lúc nhỏ với chặng đi và trải nghiệm.
Cuối đoạn vẫn nhớ thầy giáo già đã khuất.
Lời giải
Đáp án A. Tuổi nhỏ háo hức qua bản đồ và lời thầy; sau đó có trải nghiệm, nhận ra vẻ đẹp vùng đất, con người; khi lớn, tình yêu gắn với lịch sử và công sức cha ông. Mạch thơ làm rõ sự bồi đắp tình yêu đất nước theo năm tháng.