Người anh kể lại chuyện của mình
Bức tranh của em gái tôi là truyện của Tạ Duy Anh. Người anh xưng “tôi”, thuật lại chuyện em gái Kiều Phương được phát hiện có tài vẽ tranh. Ngôi kể thứ nhất giúp những cảm xúc, suy nghĩ của người anh được bộc lộ trực tiếp.
Muốn hiểu sự thay đổi, cần theo dõi thái độ trước và sau khi người anh nhìn bức tranh. Lời tự thuật giúp người đọc nhận ra cả điều chưa tốt lẫn khả năng nhìn lại mình của nhân vật.
Từ đố kị đến nhận ra lòng nhân hậu
Những sự việc được tóm lược từ truyện trong SGK:
Kiều Phương thích vẽ, tự chế màu, vẫn vui vẻ làm việc nhà. Khi tài năng của em được mọi người khen ngợi, người anh cảm thấy mình bất tài, bị đẩy ra ngoài. Anh không còn thân với em như trước, dễ gắt gỏng dù em chỉ có lỗi nhỏ. Kiều Phương vẫn yêu mến anh và vẽ anh trong bức tranh được giải nhất.
| Lúc nhìn bức tranh | Điều có thể hiểu từ phản ứng |
| --- | --- |
| Ngỡ ngàng | Người anh bất ngờ khi nhận ra người em vẽ chính là mình. |
| Hãnh diện | Anh được em yêu quý, nhìn bằng một hình ảnh đẹp đẽ. |
| Xấu hổ, muốn khóc | Anh nhận ra cách mình đối xử với em không xứng với tình cảm nhân hậu của em. |
Bức tranh đẹp không chỉ cho thấy năng khiếu hội hoạ của Kiều Phương. Việc em vẫn yêu quý, chọn vẽ anh trong khi anh lạnh nhạt làm rõ sự trong sáng và lòng nhân hậu.
Ở cuối truyện, người anh chưa trả lời mẹ vì xúc động. Anh nghĩ nếu có thể nói, sẽ bày tỏ rằng điều hiện lên trong tranh chính là tâm hồn, lòng nhân hậu của em gái. Đây là suy nghĩ muốn nói ra, không phải một lời đã được nói trực tiếp với mẹ.
Sự xấu hổ ấy cho thấy người anh bắt đầu nhìn lại lòng đố kị của mình. Tình yêu thương của em giúp anh nhận ra sai lầm, thay vì chỉ khiến anh vui vì một giải thưởng.
Củng cố kiến thức
Người anh xưng “tôi” để kể chuyện Kiều Phương, đồng thời nói rõ cảm giác bất tài và sự gắt gỏng của mình. Cách kể ấy có tác dụng nào?
Đúng: chính người tham gia tự kể và bộc lộ nội tâm.
Tác giả là Tạ Duy Anh; không đồng nhất với người kể.
Đề xác định người anh đang xưng “tôi” để kể.
Người kể trực tiếp tham gia và bộc lộ nhiều cảm xúc.
Lời giải
Đáp án A. Người anh là nhân vật tham gia câu chuyện, xưng “tôi” và tự thuật cảm giác của mình. Ngôi thứ nhất giúp người đọc theo dõi tâm trạng ấy từ bên trong. Không đồng nhất người kể với tác giả, cũng không chuyển vai kể sang Kiều Phương.
Củng cố kiến thức
Theo phần tóm lược, người anh xấu hổ khi thấy Kiều Phương vẫn vẽ mình bằng tình cảm yêu quý, dù trước đó mình đã lạnh nhạt với em. Vì sao?
Đề không nêu sự tranh giành giải thưởng; trọng tâm là cách đối xử.
Đúng: sự đối chiếu giữa thái độ của anh và tình cảm của em gây xấu hổ.
Truyện xác định Kiều Phương vẽ tranh, không có người vẽ thay.
Anh còn hãnh diện khi nhận ra mình được em vẽ, không phủ nhận việc vẽ người thân.
Lời giải
Đáp án B. Kiều Phương vẫn yêu quý anh trong khi anh gắt gỏng, lạnh nhạt. Khi nhìn hình ảnh mình trong tranh, anh nhận ra sự khác nhau giữa tình cảm của em và cách mình đã đối xử. Đó là căn cứ cho cảm giác xấu hổ và sự tự nhìn lại, không phải tranh giành giải hay phát hiện người vẽ thay.
Củng cố kiến thức
Cuối truyện, người anh chưa trả lời mẹ vì xúc động; anh nghĩ nếu nói được thì sẽ bày tỏ về lòng nhân hậu của em. Nhận xét nào đúng với phần tóm lược này?
Đề nêu rõ anh chưa trả lời mẹ.
Không có lời phủ nhận tài năng của em trong phần đã cho.
Anh xúc động và nghĩ tới điều muốn nói, không phải trống rỗng.
Đúng: cần phân biệt suy nghĩ được kể với lời thoại đã nói.
Lời giải
Đáp án D. Dấu hiệu “chưa trả lời” và “nghĩ nếu nói được” cho thấy lời ấy mới là điều người anh muốn bày tỏ. Người kể thuật lại nội tâm để làm rõ sự xúc động và nhận ra lòng nhân hậu. Không thể chuyển suy nghĩ đó thành một cuộc đối thoại đã xảy ra.