Hoàn cảnh giúp hiểu điều văn bản cần khẳng định
Ngày 2 tháng 9 năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình, Hồ Chí Minh đọc “Tuyên ngôn Độc lập”, tuyên bố sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Sau thắng lợi của Cách mạng tháng Tám, việc khẳng định độc lập còn gắn với nguy cơ các thế lực bên ngoài phủ nhận quyền của dân tộc hoặc quay lại thống trị.
Văn bản có cơ sở về quyền con người, quyền dân tộc; những bằng chứng vạch rõ hành động của thực dân và thực tế giành độc lập; lời tuyên bố cùng quyết tâm bảo vệ độc lập. Có thể chia thành các phần lớn hoặc tách nhỏ hơn theo bước lập luận, nhưng cần giữ quan hệ giữa chúng.
Đây không chỉ là việc kể lại sự kiện. Người viết dùng sự kiện để chứng minh quyền, thực tế độc lập và bác bỏ những lí lẽ có thể được dùng để tái lập sự thống trị.
Một cách hệ thống các bước lập luận
Bảng do BTVN biên soạn để hỗ trợ đọc văn bản, không thay toàn bộ bố cục:
| Bước | Việc lập luận thực hiện |
|---|---|
| Nêu quyền | Xác lập những nguyên tắc làm cơ sở |
| Vạch tội ác, bác luận điệu | Đối chiếu điều thực dân tuyên bố với hành động thực tế |
| Nêu sự thật lịch sử | Làm rõ việc nhân dân giành chính quyền và độc lập |
| Tuyên bố | Khẳng định quyền, thực tế độc lập và quyết tâm bảo vệ |
Chẳng hạn, những bằng chứng về áp bức không phải một danh sách đứng riêng. Chúng cho thấy hành động trái với nguyên tắc quyền được nêu trước đó, đồng thời bác cách tự nhận là người đem lại văn minh, bảo hộ.
Củng cố kiến thức
Quan hệ nào giải thích đúng việc nêu tội ác sau phần nêu quyền?
Cần đọc quan hệ lập luận, không chỉ thứ tự.
Đó không phải kết luận của văn bản.
Phần đầu xác lập cơ sở về quyền.
Đúng: bằng chứng phục vụ việc chứng minh và bác bỏ.
Lời giải
Đáp án D. Nguyên tắc về quyền là cơ sở để xem xét thực tế. Những hành động áp bức cho thấy sự trái ngược giữa lời tự nhận và hành động, nên có vai trò trong việc bác bỏ sự thống trị.
Củng cố kiến thức
Khi chia bố cục để đọc văn bản, điều nào quan trọng nhất?
Đúng: bố cục cần giúp hiểu mạch lập luận.
Số phần không tự giải thích quan hệ.
Một luận điểm có thể được triển khai qua nhiều câu.
Phần kết thực hiện lời tuyên bố, nêu quyết tâm.
Lời giải
Đáp án A. Có thể gộp hoặc tách những bước có quan hệ gần nhau. Điều cần giữ là cách cơ sở và bằng chứng dẫn tới lời tuyên bố; không biến việc chia phần thành ghi nhớ một con số duy nhất.