Theo sự việc để nhận ra điều nhân vật đang trải qua
“Trở về” là nhan đề do người biên soạn SGK đặt cho phần cuối “Ông già và biển cả” của Hemingway, theo bản dịch Linh Nguyễn. Xan-ti-a-gô trở về sau cuộc vật lộn với cá kiếm và những đợt cá mập tấn công.
Có thể theo năm chặng: ông lão trở về trong đêm; Ma-nô-lin và ngư dân buổi sáng; cuộc trò chuyện của hai thầy trò; sự hiểu nhầm của khách du lịch; giấc ngủ và giấc mơ cuối đoạn.
Lời kể không giải thích dài mọi tâm trạng. Cần chú ý việc ông mang cột buồm, phải nghỉ nhiều lần, bàn tay bị thương, lời nói về thất bại và cảm giác khi có người trò chuyện. Mệt mỏi, buồn đau và niềm vui được chăm sóc có thể cùng tồn tại; không nhất thiết trạng thái sau xóa sạch trạng thái trước.
Mệt mỏi không chỉ được nói bằng một tính từ
Phân tích do BTVN biên soạn:
Trong đêm trở về, ông lão mang cột buồm lên dốc, ngã rồi phải ngồi nghỉ nhiều lần trước khi đến lều. Chuỗi việc nhỏ kéo dài cảm giác nặng nhọc. Người đọc hình dung sự kiệt sức qua cơ thể và nhịp di chuyển, không cần người kể liên tục nói ông rất mệt.
Đến cuộc trò chuyện với cậu bé, lời nói của ông vẫn mang nỗi buồn về những gì đã mất. Nhưng sự có mặt của Ma-nô-lin làm ông dễ nói hơn khi chỉ nói với mình hoặc với biển. Tâm trạng chuyển theo quan hệ đang được nối lại, chứ không đột ngột thành vui vẻ hoàn toàn.
Củng cố kiến thức
Chi tiết nghỉ nhiều lần trước khi tới lều chủ yếu giúp hiểu điều gì?
Chi tiết không cho thấy động cơ xa lánh cậu bé.
Việc đo diễn ra vào buổi sáng sau đó.
Đây là đường trở về lều sau chuyến biển.
Đúng: hành động khiến tình trạng cơ thể hiện lên cụ thể.
Lời giải
Đáp án D. Việc mang cột buồm, ngã và nghỉ nhiều lần làm chặng đường ngắn trở nên nặng nhọc. Chuỗi hành động thể hiện sự kiệt sức sau chuyến biển. Không cần thêm một động cơ mà đoạn kể không nêu.
Củng cố kiến thức
Khi đọc cuộc trò chuyện buổi sáng, nhận xét nào giữ đúng sự phức tạp của tâm trạng?
Đúng: hai sắc thái có thể cùng hiện diện.
Lời nói về thất bại cho thấy ông vẫn nhớ.
Sự chăm sóc không xóa ngay mất mát và thương tích.
Ông cảm nhận sự dễ chịu khi có người để nói chuyện.
Lời giải
Đáp án A. Lời nói về thất bại cho thấy nỗi buồn còn đó; sự chăm sóc và trò chuyện của Ma-nô-lin lại đem đến an ủi. Đọc tâm trạng cần giữ cả hai căn cứ, không biến sự chuyển biến thành việc một cảm xúc xóa sạch cảm xúc khác.