Nhìn việc nhỏ để hiểu điều sâu hơn
“Trở về” là nhan đề do người biên soạn SGK đặt cho phần cuối “Ông già và biển cả” của Ernest Hemingway, dùng bản dịch Linh Nguyễn. Xan-ti-a-gô trở về sau cuộc vật lộn với cá và cá mập, chỉ còn bộ xương của con cá kiếm đã bắt được.
Lời kể ít giảng giải dài về tâm trạng. Sự mệt mỏi, đau buồn, tình yêu thương và hi vọng được nhận ra qua việc làm, cử chỉ, đối thoại. Ma-nô-lin khóc, mang cà phê, lo thức ăn, muốn đi biển và học tiếp từ ông lão.
Hai người gắn bó như bạn và thầy trò. Khi nói về thất bại, cần xác định phương diện: cá đã mất phần thịt, nhưng tài nghệ, sức chịu đựng và tình người không vì thế bị xóa sạch. Cũng không phủ nhận nỗi buồn thật của ông lão.
Lời trở lại đồng hành
Phân tích do BTVN biên soạn:
Sau khi thấy bàn tay bị thương của ông lão, Ma-nô-lin khóc và chăm sóc ông. Trong cuộc trò chuyện, cậu muốn đi biển cùng ông, đồng thời nhắc việc học thêm từ ông.
Các chi tiết không cho thấy cậu chỉ quý thành quả vật chất. Trái lại, khi ông trở về với mất mát, tình cảm vẫn còn, sự kính trọng và nhu cầu học hỏi vẫn tiếp tục. Dự định đi cùng nhau gợi hi vọng, nhưng đoạn trích chưa kể một chuyến sau đã thành công.
Củng cố kiến thức
Căn cứ nào làm rõ sự kính trọng của Ma-nô-lin, ngoài lòng thương?
Đây không phải cách cậu được phân tích.
Đúng: nhận ra giá trị kinh nghiệm của ông.
Trái với lời muốn học.
Ví dụ không cho thấy động cơ ấy.
Lời giải
Đáp án B. Việc muốn học và cùng đi tiếp thể hiện sự tin tưởng vào tài nghệ, kinh nghiệm của ông lão. Kết hợp những hành động chăm sóc, nó cho thấy tình thương đi cùng sự kính trọng, không chỉ sự thương hại.
Củng cố kiến thức
Kết luận nào giữ đúng phạm vi đoạn trích?
Không nên xóa nỗi buồn của nhân vật.
Cậu muốn tiếp tục học.
Đúng: có căn cứ, không thêm sự kiện tương lai.
Đoạn chưa kể kết quả chuyến sau.
Lời giải
Đáp án C. Mất cá là sự mất mát rõ ràng, nhưng sự chăm sóc và lời hẹn đi cùng nhau gợi khả năng tiếp tục. Đây là hi vọng được mở ra, chưa phải một kết quả tương lai đã xảy ra. Cần phân biệt hai mức khẳng định.