Biết lỗi ở đâu mới chọn cách sửa
Lỗi **ngữ pháp** liên quan tổ chức thành phần câu, như thiếu vị ngữ cần thiết. Lỗi **logic** liên quan tính hợp lí của nội dung, như lẫn tác giả với tác phẩm. Lỗi **mơ hồ** khiến không xác định được quan hệ hoặc ý định giữa nhiều cách hiểu.
Các lỗi có thể cùng xuất hiện, nhưng khi phân tích cần chỉ rõ biểu hiện cụ thể. Không kết luận mọi câu dài là sai, mọi câu đủ chủ–vị là đúng hoặc mọi trường hợp đều sửa bằng dấu phẩy.
Một cách sửa phù hợp cần đạt hai điều: khắc phục nguyên nhân gây lỗi và giữ ý định đã được xác định. Câu mới nghe trôi chảy nhưng đổi người làm, đối tượng được khen hoặc quan hệ nguyên nhân vẫn chưa đúng yêu cầu.
Ba câu và ba hướng sửa
Các câu do BTVN biên soạn:
| Câu cần xem lại | Biểu hiện | Cách sửa theo ý định |
| --- | --- | --- |
| Qua bản báo cáo của Minh cho thấy sự chuẩn bị chu đáo. | Cụm mở đầu là trạng ngữ; câu thiếu chủ ngữ cho vị ngữ “cho thấy…” | Bản báo cáo của Minh cho thấy sự chuẩn bị chu đáo. |
| Trong các bài báo cáo, Minh trình bày thuyết phục nhất. | Phạm vi chỉ bài, đối tượng lại là người | Trong các bài báo cáo, bài của Minh được trình bày thuyết phục nhất. |
| Lan đọc bài nhận xét của Hà rất hay. | Chưa rõ lời khen dành cho bài nhận xét hay cách Lan đọc | Bài nhận xét của Hà mà Lan đọc được viết rất hay. |
Ở câu cuối, cách sửa trong bảng chọn ý khen bài nhận xét. Nếu muốn khen cách đọc, có thể viết: “Lan đọc rất hay bài nhận xét của Hà.” Hai câu mới rõ nghĩa nhưng nói hai điều khác nhau. Vì thế, xác định ý trước khi sửa là bước không thể bỏ.
Củng cố kiến thức
Trong câu đầu, bỏ từ “qua” giúp khắc phục lỗi nào?
Câu không đặt hai người vào quan hệ so sánh.
Câu không đưa kết luận về thời gian.
Đúng: bản báo cáo của Minh trở thành chủ ngữ.
Ngày nộp không phải thông tin đang được diễn đạt.
Lời giải
Đáp án C. “Qua bản báo cáo của Minh” là trạng ngữ, còn “cho thấy sự chuẩn bị chu đáo” chưa có chủ ngữ. Bỏ “qua”, cụm “bản báo cáo của Minh” giữ vai trò chủ ngữ, kết hợp với vị ngữ thành câu đủ ý. Cách sửa khắc phục cấu tạo câu mà vẫn giữ nội dung nhận xét.
Củng cố kiến thức
Ở câu cuối, nếu muốn khen bài nhận xét do Hà viết, cách sửa nào giữ đúng ý?
Lời khen hướng tới cách Lan đọc.
Câu đổi tác giả bài nhận xét từ Hà sang Lan.
Câu giữ nguyên sự mơ hồ.
Đúng: lời khen gắn rõ với bài nhận xét do Hà viết.
Lời giải
Đáp án D. Câu mới xác định rõ bài nhận xét được viết hay, giữ Hà là người viết và Lan là người đọc. A chuyển lời khen sang cách đọc; B đổi vai hai người; C chưa làm rõ đối tượng được khen. Sửa mơ hồ cần vừa rõ nghĩa vừa giữ đúng ý định.