Ôn học kì II: đoạn nghị luận về sống hướng tới cộng đồng

Đoạn minh họa do BTVN biên soạn; hoạt động học đường được nêu để minh họa, không phải báo cáo một sự kiện đã diễn ra: Sống hướng tới cộng đồng là biết đặt mong muốn của mình trong quan hệ với nhu cầu và lợi ích chính đáng của người khác. Với tuổi trẻ, thái độ ấy giúp nhiệt tình không chỉ dừng ở ước muốn thành công riêng mà trở thành sức thúc đẩy làm điều có ích. Con người không lớn lên tách khỏi gia đình, trường học và những người cùng sống; vì vậy, sự quan tâm tới cộng đồng cũng là một cách hiểu rõ nơi mình thuộc về và trách nhiệm mình có thể đảm nhận. Tuy nhiên, cống hiến không nhất thiết bắt đầu bằng một việc lớn hoặc một danh hiệu được nhiều người biết. Có thể hình dung một nhóm học sinh muốn bổ sung góc đọc: việc đầu tiên không phải hứa góp thật nhiều sách, mà là hỏi người phụ trách cần sách gì, chọn những cuốn còn tốt và sắp xếp để người đọc dễ tìm. Cách làm nhỏ ấy đòi hỏi lắng nghe, làm cẩn thận và nghĩ tới người sử dụng, nên vẫn thể hiện sự tận tâm. Ngược lại, nếu chỉ chú ý ảnh chụp đẹp lúc trao sách rồi bỏ mặc phần sử dụng, hoạt động dễ có vẻ sôi nổi mà chưa đáp ứng đúng nhu cầu. Ví dụ cho thấy ý nghĩa của việc làm cần được nhìn từ người hưởng lợi, không chỉ từ sự hài lòng của người tham gia. Qua việc cùng làm, mỗi người còn học cách lắng nghe ý kiến khác, chia sẻ phần việc và chịu trách nhiệm về lời hứa. Khi nhận ra một dự định chưa phù hợp, sự góp ý của người khác giúp điều chỉnh kịp thời. Như vậy, đóng góp cho cộng đồng cũng là dịp rèn năng lực hợp tác và cách sống biết quan tâm, chứ không chỉ là trao đi một vật có sẵn. Cũng cần tránh đối lập lợi ích cá nhân với cộng đồng một cách đơn giản. Học tập nghiêm túc, chăm sóc sức khỏe, tìm hiểu năng lực và rèn nghề là những việc cho bản thân, đồng thời có thể tạo điều kiện để đóng góp bền vững hơn. Không nên lấy sự nhiệt tình để buộc mọi người tham gia giống nhau hoặc vượt quá khả năng. Người không có sách để góp vẫn có thể giúp kiểm, phân loại, giới thiệu sách nếu điều kiện phù hợp; người chưa thể tham gia cần được tôn trọng thay vì bị đánh giá bằng số lượng đóng góp. Có ý kiến cho rằng việc nhỏ khó tạo ra thay đổi đáng kể. Băn khoăn ấy nhắc chúng ta kiểm hiệu quả, nhưng không đủ để phủ nhận mọi việc nhỏ: một nhu cầu được đáp ứng đúng vẫn có ý nghĩa với người đang cần. Điều quan trọng là biết nối việc nhỏ với mục tiêu rõ, phối hợp với người khác và xem lại kết quả để sửa cách làm. Từ gợi ý về ngọn lửa tinh thần trong “Lửa bên trong”, có thể hiểu rằng nhiệt tình cần được nuôi bằng cả lí tưởng lẫn trách nhiệm trong hành động. Sự rung động trước khó khăn của người khác nên dẫn tới tìm hiểu, rồi chọn một việc vừa sức và thực hiện đến nơi đến chốn. Khi biết giữ lời, nghe góp ý và điều chỉnh, tuổi trẻ có thể biến mong muốn sống có ích thành một phần của đời sống hằng ngày, thay vì chờ một cơ hội thật lớn mới bắt đầu. **Cách triển khai:** Đoạn giữ quan điểm xuyên suốt, dùng ví dụ để giải thích tiêu chí có ích, bàn thêm giới hạn và trả lời một băn khoăn. Gợi ý từ tác phẩm được vận dụng vào vấn đề xã hội, không thay toàn bộ lí lẽ bằng lời dẫn.