Nghệ thuật băm thịt gà: quan sát và trình tự

Trình tự đưa người đọc đến một việc có vẻ khó tin

“Nghệ thuật băm thịt gà” trích chương IV phóng sự “Việc làng” của Ngô Tất Tố. Người kể tới thăm người bạn Làng Vân, đúng lúc nhà bạn đến lượt lo việc mời dân làng theo lệ. Việc ấy được chú giải trong SGK qua cách gọi “chứa hàng xóm”. Sự việc đi từ cuộc trò chuyện đêm khuya, tiếng động dưới bếp đến cảnh mọi người tới sáng hôm sau, rồi việc anh mõ chia cỗ. Người kể từ ngạc nhiên về lượng thức ăn và số cỗ đến đứng dậy tới xem rõ. Trình tự vừa giúp theo dõi thực tế, vừa gây tò mò về cách chia. Những động tác, lời hỏi, âm thanh được kể tỉ mỉ. Cần nối sự tỉ mỉ với vị trí người quan sát trực tiếp; không xem ngôi tôi chỉ là một nhãn ngôi kể không có tác dụng.

Vì sao người kể cần tới xem gần?

Phân tích do BTVN biên soạn: Một con gà và lượng xôi được dự định chia thành nhiều cỗ khiến người kể nghi có thêm món khác. Khi thấy không có, người ấy tới xem quá trình anh Mới chia. Bước chuyển từ nghi ngờ đến quan sát gần tạo động lực kể tiếp. Việc người kể chú ý từng thao tác, nhịp dao, cách bày giúp người đọc hình dung sự khéo léo và mức nhỏ đến lạ của các phần thịt. Con số chín mươi hai trong đoạn cuối nói về những miếng băm từ mình gà, không nên tự đổi thành số miếng của mọi bộ phận cộng lại. Như vậy, quan sát và trình tự có quan hệ: người kể theo diễn biến để khám phá điều gây ngạc nhiên, không đưa một kết luận rồi bỏ hết quá trình.

Củng cố kiến thức

Bước chuyển từ ngạc nhiên đến tới xem gần có tác dụng nào?

ALàm mọi thao tác tiếp theo không còn cần kể.BĐổi bài phóng sự thành lời kể của anh Mới.CCho thấy người kể đã biết hết quá trình trước khi chứng kiến.DTạo sự tò mò và đưa người đọc vào quá trình quan sát cụ thể.

Củng cố kiến thức

Khi thuật con số chín mươi hai ở cuối đoạn trích, cách nào chính xác?

AĐó là toàn bộ người đến ăn được người kể đếm.BĐó là số miếng băm từ mình gà theo lời kể, không tự cộng nghĩa sang mọi bộ phận.CĐó là số cỗ bắt buộc phải làm trong cuộc này.DĐó là số năm anh Mới làm nghề.