Chia đủ phần không có nghĩa mọi phần giống nhau
Trong cuộc chứa hàng xóm, lời đối thoại xác định ba mươi người có mặt nhưng cả hàng xóm có tám mươi ba suất. Người đàn anh yêu cầu hai mươi ba cỗ: tám cỗ cho những người có mặt, một cỗ chủ nhà, một cỗ anh mõ và mười ba cỗ chia phần mang về.
Việc chia còn phụ thuộc vai vế. Sỏ gà được pha năm cho năm cụ; phao gà pha bốn cho bốn ông đàn anh. Anh Mới hỏi trước khi làm, cho thấy người thực hiện phải tuân quy định do những người có vị trí quyết định.
Cuối đoạn, **phần mình gà** được băm thành chín mươi hai miếng, mỗi tầng xôi có bốn miếng xâu tăm. Số lượng nhỏ, cách chia cầu kì và lời ra lệnh giúp thấy một thói lệ nhiêu khê, nặng chuyện phần ăn và thứ bậc. Các số cần được đọc cùng đối tượng, không gộp thành một phép đếm chung.
Đọc các số theo điều chúng làm rõ
Bảng do BTVN biên soạn theo văn bản.
| Chi tiết số lượng | Điều cần phân biệt |
|---|---|
| 30 người; 83 suất | Người có mặt khác số suất của cả hàng xóm |
| 23 cỗ | Gồm cỗ ăn tại chỗ, cỗ chủ nhà, cỗ anh mõ và cỗ chia phần |
| Sỏ pha 5; phao pha 4 | Cách chia gắn hai nhóm có vai vế khác nhau |
| 92 miếng; 4 miếng mỗi tầng xôi | Số miếng ở phần mình gà, không phải tổng mọi bộ phận |
Quan hệ giữa chín mươi hai miếng và hai mươi ba tầng xôi cho thấy việc chia được tính rất kĩ. Nhưng không thể từ đó kết luận mọi người đều nhận phần như nhau: văn bản đã kể riêng cách chia sỏ, phao theo vị trí trong làng.
Những lời hỏi và lệnh chia nối các con số với quan hệ xã hội. Vì vậy, điều đáng phân tích không chỉ là người băm làm khéo đến đâu, mà còn là sự khéo ấy phải phục vụ một hệ thống quy định phiền toái thế nào.
Củng cố kiến thức
Nhận định nào khớp các con số trong đoạn trích?
83 là số suất, không phải người có mặt.
Các bộ phận được chia riêng trước phần mình gà.
Đúng: giữ riêng đối tượng của từng số.
23 là số cỗ, 30 là người có mặt.
Lời giải
Đáp án C. Lời đối thoại nêu ba mươi người có mặt và tám mươi ba suất; phần kể cuối xác định chín mươi hai miếng ở mình gà. Phân biệt đúng giúp theo dõi cách chia mà không tạo một tổng số văn bản không nêu.
Củng cố kiến thức
Việc anh Mới phải hỏi cách pha sỏ, phao cho thấy điều gì?
Đúng: lời hỏi và câu trả lời bộc lộ thứ bậc.
Sỏ pha năm, phao pha bốn, không cùng số.
Lời trả lời thuộc người có vai vế trong làng.
Anh hỏi và làm theo, không tự quyết toàn bộ.
Lời giải
Đáp án A. Số phần gắn với năm cụ và bốn đàn anh; anh Mới phải xin ý kiến. Chi tiết vừa cho thấy quy trình chia vừa làm hiện ra quan hệ thứ bậc, góp vào sự phê phán thói lệ nhiêu khê.