Không sống thay một cuộc đời khác
Đế Thích đề nghị cho hồn Trương Ba nhập vào thân cu Tị. Trương Ba cân nhắc sự khác biệt tuổi tác, quan hệ gia đình và nỗi đau của mẹ cu Tị rồi từ chối. Ông muốn cu Tị được sống lại là chính cu Tị, không bị dùng làm chỗ ở cho một hồn khác.
Trong tình huống kì ảo của kịch, quyết định thể hiện sự phản đối việc tồn tại giả tạo, chắp vá và làm tổn thương người khác. Cần đọc lựa chọn trong toàn bộ xung đột, không biến cách giải quyết hư cấu này thành lời khuyên ngoài đời khi gặp khó khăn.
Đoạn kết có nỗi đau chia lìa nhưng cũng có vườn cây, kí ức yêu thương, cu Tị sống lại và hạt na được gieo. Những chi tiết ấy gợi sự tiếp nối của điều tốt lành. Nhận xét về sắc thái bi kịch hay hi vọng cần có căn cứ, không chỉ một nhãn tuyệt đối.
Hạt na không thay thế sự mất mát
Phân tích do BTVN biên soạn:
Cái Gái chia quả na cho cu Tị và gieo hạt theo lời ông nội từng dạy. Quả do ông trồng trở thành một việc làm yêu thương ở thế hệ sau. Hình ảnh cây mới gợi sự tiếp nối của điều ông đã chăm sóc.
Chi tiết không có nghĩa Trương Ba trở lại cuộc sống cũ trong một thân xác mới. Vở kịch vẫn có chia lìa, nhưng sự hiện diện trong kí ức và việc tốt của người thân khiến kết thúc không chỉ có bóng tối mất mát.
Củng cố kiến thức
Theo ví dụ, việc gieo hạt na có sức gợi nào?
Sự tiếp nối không đòi cuộc sống cũ trở lại nguyên vẹn.
Đúng: giải thích biểu tượng từ quan hệ chi tiết.
Hạt na và hành động chia sẻ còn gợi sự tiếp nối.
Chi tiết gắn trực tiếp với kí ức và lời dạy.
Lời giải
Đáp án B. Quả na do ông trồng, lời dạy gieo hạt và hành động chia sẻ nối kí ức với việc làm hiện tại. Cây mới gợi sự tiếp nối. Sức gợi ấy không xóa sự chia lìa mà mở thêm sắc thái hi vọng trong kết thúc.
Củng cố kiến thức
Căn cứ nào giải thích việc Trương Ba từ chối thân cu Tị?
Nhân vật vẫn ham sống, cần xét mâu thuẫn.
Không phải lí do của quyết định.
Ông quan tâm nỗi đau của người mẹ.
Đúng: gắn lí lẽ với trách nhiệm đối với người khác.
Lời giải
Đáp án D. Nhân vật cân nhắc việc người già sống trong thân trẻ và những quan hệ sẽ bị đảo lộn. Ông cũng muốn cu Tị được trở lại với mẹ là chính nó. Vì vậy, lựa chọn liên quan sự toàn vẹn và trách nhiệm, không chỉ mong thoát một bất tiện.