Theo từng bước để thấy sức thuyết phục
Văn bản tham khảo trong SGK là thông điệp của Cô-phi An-nan nhân Ngày Thế giới phòng chống AIDS 01/12/2003. Khi học cách viết, cần theo điều người phát biểu lần lượt làm, không chỉ ghi nhớ một lời kêu gọi ở cuối.
Thông điệp nhắc lại cam kết chung, nhìn nhận những nỗ lực đã có, chỉ ra khoảng cách giữa kết quả với yêu cầu, rồi thúc giục hành động mạnh hơn. Những lí do thường dùng để trì hoãn và sự phân biệt đối xử cũng được đặt ra để bác bỏ.
Dẫn chứng làm rõ vì sao cần hành động; lời biểu cảm và hình ảnh giúp thái độ trở nên có sức lay động. Các số liệu, mục tiêu trong mẫu thuộc hoàn cảnh năm 2003, không dùng như dữ liệu hiện hành.
Từ ghi nhận tới đòi hỏi cố gắng hơn
Phân tích do BTVN biên soạn từ mẫu trong SGK:
Người phát biểu không phủ nhận những nỗ lực đã có. Việc ghi nhận giúp lời đánh giá công bằng và cho thấy hành động chung có cơ sở. Tuy vậy, kết quả được đặt cạnh những điều còn chưa đáp ứng, nên người nghe thấy vì sao chưa thể bằng lòng.
Tiếp đó, lời lập luận hướng tới trở ngại trong cách nghĩ: không thể lấy những vấn đề khác để gạt bỏ trách nhiệm, cũng không thể dựng ranh giới giữa “chúng ta” với “họ”. Lời kêu gọi đoàn kết vì thế được chuẩn bị bằng lí lẽ, không xuất hiện như một khẩu hiệu rời.
Khi vận dụng vào đề tài khác, có thể học cách ghi nhận–chỉ ra việc còn cần làm–tháo gỡ trở ngại–kêu gọi, nhưng cần dùng căn cứ đúng với đề tài mới.
Củng cố kiến thức
Việc ghi nhận nỗ lực rồi nêu khoảng cách chưa đạt có vai trò gì?
Đúng: hai bước hỗ trợ nhau trong mạch thuyết phục.
Khoảng cách chưa đạt cho thấy việc còn phải làm.
Dẫn chứng được dùng để lí giải đòi hỏi tiếp theo.
Lời kêu gọi được chuẩn bị chứ không bị thay thế.
Lời giải
Đáp án A. Ghi nhận không có nghĩa đã đủ; nêu phần chưa đạt không có nghĩa phủ nhận mọi cố gắng. Đặt hai bước cạnh nhau giúp người nghe hiểu tình hình và thấy cần tiếp tục hành động. Đây là một quan hệ lập luận có thể học từ mẫu.
Củng cố kiến thức
Khi tham khảo thông điệp năm 2003 cho một bài viết mới, cách nào đúng?
Dữ liệu cũ không tự trở thành dữ liệu hiện hành.
Dẫn chứng phải phù hợp điều cần thuyết phục.
Bài mới vẫn cần căn cứ riêng.
Đúng: tham khảo cách tổ chức, không dùng sai bối cảnh dữ liệu.
Lời giải
Đáp án D. Mẫu giúp học cách đánh giá tình hình, giải thích và kêu gọi. Dẫn chứng gắn với hoàn cảnh của nó; bài mới phải có căn cứ phù hợp, được kiểm tra. Không thể sao chép số liệu lịch sử rồi coi là thông tin hiện nay.