Sửa điều làm lời kêu gọi kém thuyết phục
Khi đọc lại bài, cần kiểm cả nội dung lẫn diễn đạt. Những từ như “mọi”, “chắc chắn”, “chỉ cần” có thể làm nhận định rộng hơn căn cứ thực có. Lời hứa về kết quả cũng cần gắn với khả năng của người phát biểu.
Với lời kêu gọi, xem việc được đề nghị có phù hợp điều kiện người tham gia, có rõ cách thực hiện không. Tinh thần tích cực không cần được diễn đạt bằng áp đặt hoặc so sánh giá trị con người qua số lượng đóng góp.
Chỉnh sửa không chỉ là làm câu nghe mềm hơn. Cần sửa cả quan hệ lập luận: từ mục đích đến tiêu chí, từ tiêu chí đến việc làm, từ việc làm đến điều có thể kì vọng.
Trước và sau khi chỉnh
Ví dụ do BTVN biên soạn:
**Trước:** “Mọi sách cũ đều có ích, nên mỗi học sinh phải góp thật nhiều. Chỉ cần gửi sách đến là góc đọc chắc chắn hoạt động tốt.”
**Sau:** “Sách cũ còn tốt và phù hợp nhu cầu có thể giúp bổ sung góc đọc. Hoạt động nên tiếp nhận sự đóng góp tự nguyện, đồng thời tổ chức kiểm và phân loại trước khi chuyển. Sau đó, việc sắp xếp và giới thiệu sách cần được duy trì để sách có cơ hội được sử dụng.”
Bản sửa thêm điều kiện về tình trạng và nhu cầu, bỏ yêu cầu góp nhiều bằng mọi giá, thay lời bảo đảm tuyệt đối bằng các việc cần thực hiện. Mục đích hưởng ứng vẫn giữ, nhưng lí lẽ chính xác và lời đề nghị khả thi hơn.
Củng cố kiến thức
Khẳng định “mọi sách cũ đều có ích” cần sửa chủ yếu vì sao?
Sách cũ còn tốt, phù hợp vẫn có thể hữu ích.
Từ này phù hợp đề tài.
Đúng: phạm vi “mọi” vượt điều có thể khẳng định.
Bài cần cả nhận định lẫn lí lẽ.
Lời giải
Đáp án C. Một cuốn sách có thể thiếu trang, khó đọc hoặc không phù hợp nhu cầu. Vì thế, “mọi” khẳng định quá rộng. Thêm điều kiện không phủ nhận ý nghĩa góp sách mà làm tiêu chí hữu ích rõ và chính xác hơn.
Củng cố kiến thức
Bản sửa đã làm lời kêu gọi thuyết phục hơn bằng cách nào?
Đúng: lời kêu gọi được nối với điều kiện và hành động.
Mục đích vẫn được giữ.
Bản sửa thay cả nội dung yêu cầu và lập luận.
Bản sửa vẫn là đề nghị, chưa nhận kết quả đã có.
Lời giải
Đáp án A. Bản sửa chỉ ra những điều cần làm để sách được sử dụng, không coi việc gửi sách tự động tạo ra kết quả. Đồng thời, nó giữ tinh thần tự nguyện. Sự thuyết phục đến từ lí lẽ và tính khả thi, không chỉ từ việc thay vài từ.