Bài phát biểu không chỉ là thông báo lịch
Bài phát biểu trong lễ phát động một phong trào hoặc hoạt động xã hội là văn bản nghị luận hướng tới việc thuyết phục người tiếp nhận hưởng ứng, thay đổi nhận thức hoặc hành động. Người viết có thể là người khởi xướng hoặc người hưởng ứng; cần xác định tư cách ấy cùng đối tượng hướng tới.
Trước khi viết, chọn hoạt động có ý nghĩa, tìm căn cứ về sự cần thiết, lợi ích và khả năng thực hiện. Dàn ý mở đầu giới thiệu hoạt động và lí do quan tâm; phần triển khai nêu luận điểm, lí lẽ, bằng chứng, giải đáp băn khoăn; kết thúc nhấn thông điệp và việc làm phù hợp.
Thuyết minh và biểu cảm có thể hỗ trợ nhưng không thay cho lập luận. Lời kêu gọi cần cụ thể, vừa sức; không dùng câu đại ngôn thay cho điều người tiếp nhận có thể làm.
Từ mục đích tới mạch bài
Tình huống giả định do BTVN biên soạn: đại diện câu lạc bộ đọc sách viết bài hưởng ứng đợt quyên góp sách cho thư viện đã được nhà trường phát động.
Mở đầu có thể nêu nhu cầu có thêm sách phù hợp cho người đọc. Phần giữa giải thích vì sao sách còn tốt, đúng đối tượng có thể được dùng tiếp; trả lời băn khoăn rằng không phải sách nào cũng nên quyên góp. Kết thúc mời chọn sách phù hợp và gửi theo hướng dẫn của thư viện.
Mạch này đi từ sự cần thiết đến cách tham gia, không chỉ đọc lịch tiếp nhận và cũng không nhận là câu lạc bộ có thẩm quyền phát động mọi hoạt động của trường.
Củng cố kiến thức
Trong tình huống, tư cách người viết là gì?
Không có thẩm quyền đó trong tình huống.
Đây là bài hưởng ứng.
Đúng: giữ tư cách được nêu.
Bài hướng tới việc tham gia.
Lời giải
Đáp án C. Hoạt động đã do nhà trường phát động, câu lạc bộ viết để hưởng ứng và thuyết phục tham gia. Xác định đúng tư cách giúp chọn cách xưng hô, nội dung và mức độ kêu gọi, không tự nhận quyền ngoài tình huống.
Củng cố kiến thức
Ý nào cần có để bài không chỉ dừng ở thông báo?
Đúng: phục vụ mục đích thuyết phục.
Thông tin này chưa đủ cho bài nghị luận.
Cần lựa sách theo nhu cầu.
Danh sách chưa làm rõ sự cần thiết.
Lời giải
Đáp án A. Bài phát biểu cần giúp người tiếp nhận hiểu lí do hưởng ứng và thấy việc làm khả thi. Lịch tiếp nhận có thể cần nhưng không thay cho lập luận. Ví dụ còn giải đáp băn khoăn về lựa chọn sách để lời kêu gọi có trách nhiệm.