Trình bày kết quả, không đọc nguyên cả báo cáo
Trước khi nói, xác định người nghe, mục đích và thời lượng được giao. Chọn câu hỏi nghiên cứu, cách tìm hiểu, kết quả đáng chú ý, kết luận và giới hạn; sắp xếp để người nghe theo dõi được quan hệ giữa chúng.
Dùng bảng hoặc hình khi giúp hiểu một thông tin, không thêm chỉ để trang trí. Phương tiện cần chữ đọc được, tên, đơn vị và nguồn rõ. Lời nói giải thích điều cần chú ý, không lặp máy móc tất cả chữ đang chiếu.
Chuẩn bị đề cương ngắn, tập trình bày và dự kiến câu hỏi về căn cứ. Điều chỉnh giọng, nhịp, ánh mắt phù hợp; đây là hoạt động thực hành cần người nghe phản hồi, không chỉ chọn đúng một đáp án kiến thức.
Đưa bảng vào lời nói
Tình huống BTVN giả định: giới thiệu bảng 20 người ở bài trước để luyện trình bày, không công bố khảo sát thật.
Có thể mở: “Ví dụ này tìm hiểu việc nhận ra hướng dẫn mượn sách trong một nhóm giả định.” Sau đó nêu hai mức trả lời, số người và giới hạn của nhóm. Khi chỉ bảng, làm rõ 12 người dễ tìm, 8 người chưa dễ; kết luận chưa đại diện toàn trường.
Đề cương gồm câu hỏi → cách tạo dữ liệu minh họa → kết quả → giới hạn và điều cần khảo sát thật. Không chiếu một trang đầy chữ rồi đọc từng dòng. Bảng giữ đơn vị người, nguồn giả định; lời nói thêm ý nghĩa và giới hạn chứ không biến số liệu thành chứng cứ thật.
Củng cố kiến thức
Cách dùng bảng nào giúp người nghe hiểu đúng ví dụ?
Đúng: bảng và lời nói cùng làm rõ căn cứ.
Chọn số cần giữ quan hệ với toàn bảng.
Bỏ nhãn sẽ làm sai tính chất dữ liệu.
Người nghe cần biết bảng trả lời điều gì.
Lời giải
Đáp án A. Trước hết nhận diện dữ liệu giả định và đơn vị. Tiếp theo nêu hai mức cùng tổng nhóm, rồi giải thích điều có thể kết luận. Phương tiện giúp nhìn quan hệ; lời nói dẫn người nghe hiểu quan hệ ấy, không che nguồn hoặc bỏ số bất lợi.
Củng cố kiến thức
Khi chuyển một báo cáo dài thành bài nói trong thời lượng được giao, nên làm gì?
Đọc quá nhanh khiến khó theo dõi.
Danh mục chưa thay nội dung nghiên cứu.
Giới hạn giúp hiểu mức độ của kết luận.
Đúng: chọn lọc theo mạch nghiên cứu và luyện cách nói.
Lời giải
Đáp án D. Thời lượng giới hạn đòi chọn nội dung, không chỉ tăng tốc đọc. Giữ những phần cho biết nghiên cứu hỏi gì, làm thế nào, thu được gì và kết luận đến đâu. Đề cương và luyện tập giúp lời nói mạch lạc; nguồn vẫn được nhận diện khi dùng.