Tranh biện: chuẩn bị quan điểm và căn cứ

Bảo vệ quan điểm không chỉ nói mạnh

Tranh biện thường tổ chức các phía tán thành và phản đối một nhận định hoặc đề nghị. Muốn có ý nghĩa, cần chọn vấn đề rõ, vừa sức, có thể tìm căn cứ và có những góc tiếp cận khác nhau. Trước khi nói, làm rõ phạm vi đề nghị, chuẩn bị luận điểm, lí lẽ và bằng chứng, tìm hiểu lập luận có thể đến từ phía khác. Các thành viên phối hợp phần việc, không lặp toàn bộ một ý hoặc bỏ trống điểm quan trọng. Hai phía tuân thủ quy định thời gian, lượt nói; không ngắt lời, công kích cá nhân hoặc ngụy tạo dữ liệu. Sức thuyết phục nằm ở lập luận và khả năng đáp đúng vấn đề, không chỉ ở giọng lớn hay số người ủng hộ.

Làm rõ một đề nghị trước khi lập luận

Tình huống giả định do BTVN biên soạn: hai nhóm tranh biện đề nghị “Dùng toàn bộ giờ nghỉ giữa buổi cho đọc sách tập thể”. Nhóm tán thành muốn nhấn giá trị hình thành thói quen đọc, nhưng cần giải thích vì sao phải là toàn bộ giờ nghỉ và có căn cứ về điều kiện thực hiện. Nhóm phản đối có thể nêu nhu cầu vận động, nghỉ ngơi khác nhau và đề xuất một khoảng đọc tự nguyện. Phản đối cách dành toàn bộ thời gian không đồng nghĩa phủ nhận giá trị đọc sách. Khi chuẩn bị, mỗi nhóm phải trả lời đúng đề nghị có giới hạn ấy, không đổi thành câu hỏi “Có nên đọc sách không?”. Nếu chưa khảo sát, không tự nêu tỉ lệ học sinh ủng hộ như kết quả thật. Các lợi ích hoặc lo ngại cũng cần lí giải, không chỉ gắn nhãn tốt–xấu.

Củng cố kiến thức

Điểm nào phải được làm rõ để tranh biện đúng đề nghị?

AChỉ hỏi có ai thích sách không.BTự đặt một tỉ lệ ủng hộ cao để thắng.CGiới hạn toàn bộ giờ nghỉ, tính tập thể và điều kiện của cách tổ chức được đề xuất.DĐổi đề nghị thành phán xét tính cách nhóm khác.

Củng cố kiến thức

Khi nhóm phản đối đề nghị, cách lập luận nào công bằng?

AThừa nhận giá trị đọc, nhưng phân tích hạn chế của cách dùng toàn bộ giờ nghỉ và nêu phương án khác.BKhẳng định nhóm tán thành ghét vận động mà không có căn cứ.CBỏ mọi lời phía khác vì đã đứng ở phía phản đối.DBịa kết quả khảo sát để phản bác nhanh.