Ước mơ gắn với một yêu cầu hành động
“Tôi có một ước mơ” là diễn văn của Mác-tin Lu-thơ Kinh (Martin Luther King), được trình bày ngày 28/8/1963. Bản trong SGK có lược đoạn. Vấn đề trọng tâm là đấu tranh cho tự do, bình đẳng của người da đen trên đất Mỹ.
Văn bản đối chiếu điều đã được tuyên bố với tình trạng phân biệt vẫn tồn tại trong bối cảnh diễn văn. Từ khoảng cách ấy, tác giả yêu cầu hành động, đồng thời nhấn mạnh phẩm giá, bất bạo động và đoàn kết. Những đoạn về tương lai bình đẳng tạo niềm tin cho cuộc đấu tranh.
Các câu nói về ước mơ là hình dung và khát vọng, không phải bản xác nhận bình đẳng đã được thực hiện đầy đủ. Đọc bằng chứng lịch sử trong hoàn cảnh được nói tới; không dùng diễn văn như báo cáo về thực trạng hiện nay.
Điệp ngữ không chỉ để nhắc lại cho dễ nhớ
Phân tích do BTVN biên soạn theo SGK:
Diễn văn nêu cảnh người da đen còn bị ngăn cản nơi ở, quyền tham gia đời sống và chịu đối xử bất công. Những biểu hiện cụ thể làm rõ vì sao không thể tiếp tục trì hoãn. Tuy vậy, lời kêu gọi không cổ vũ trả đũa bằng bạo lực; tác giả còn nhắc sự có mặt của những người da trắng cùng đấu tranh.
Ở phần hình dung tương lai, cụm “Tôi có một ước mơ” lặp lại, mỗi lần mở thêm một cảnh: con người được đối xử bình đẳng, cùng sống trong tình thân, được đánh giá theo phẩm chất thay vì màu da. Cấu trúc lặp tạo nhịp hùng biện và nối các cảnh thành một khát vọng chung. Sức lay động đến từ sự kết hợp giữa căn cứ thực trạng, định hướng hành động và cảm xúc, không chỉ từ giọng nói mạnh.
Củng cố kiến thức
Quan hệ giữa thực trạng bất công và những đoạn nói về ước mơ trong ví dụ là gì?
Văn bản đang kêu gọi thay đổi, không báo kết quả hoàn tất.
Cả hai cùng hướng tới tự do, bình đẳng.
Đúng: một phần cho thấy điều cần đổi, một phần cho thấy hướng mong muốn.
Tác giả nhấn mạnh yêu cầu hành động, không cổ vũ trì hoãn.
Lời giải
Đáp án C. Các bằng chứng về bất công trả lời vì sao cần đấu tranh. Những cảnh tương lai trả lời cuộc đấu tranh hướng tới điều gì. Mối nối ấy làm ước mơ có nội dung xã hội cụ thể, đồng thời tạo sức thúc đẩy, chứ không phải lời thông báo điều đã đạt được.
Củng cố kiến thức
Trong phần hình dung tương lai được phân tích, cụm “Tôi có một ước mơ” lặp lại có tác dụng chính nào?
Đúng: mỗi lần lặp mở thêm một cảnh cùng hướng tới bình đẳng.
Phần lặp tiếp tục mở rộng các hình dung tương lai.
Đó là ước mơ, không phải báo cáo kết quả đã hoàn tất.
Niềm tin được gắn với yêu cầu hành động trong diễn văn.
Lời giải
Đáp án A. Nhận cấu trúc được lặp, rồi xem nội dung mỗi lần lặp: các cảnh tương lai khác nhau cùng hướng tới bình đẳng và tình thân. Nhịp lặp liên kết những hình dung ấy, tạo giọng tha thiết, hùng hồn và niềm tin chung. Muốn giải thích tác dụng điệp ngữ, phải nối hình thức lặp với nội dung, không chỉ nói “nhấn mạnh”.