Cụm dài vẫn có thể chưa thông báo trọn ý
Một cụm danh từ kèm phần giải thích có thể mới nêu đối tượng, chưa có vị ngữ. Cần xem phần sau thật sự thông báo điều gì về đối tượng hay chỉ giải thích thêm tên gọi ấy.
Một phần mở bằng “sau khi”, “trong hoàn cảnh”… có thể mới nêu thời điểm, hoàn cảnh. Dù bên trong phần này có chủ ngữ, vị ngữ, câu vẫn cần thông báo chính để ý được trọn vẹn trong ngữ cảnh bài viết.
Khi sửa, xác định nội dung định nói rồi thêm phần thiếu hoặc tổ chức lại. Không thêm một hoạt động tùy ý chỉ để tạo câu đầy đủ. Cũng cần đọc ngữ cảnh: một lời đáp ngắn trong hội thoại có thể được hiểu nhờ câu hỏi trước, khác với câu báo cáo đứng độc lập.
Phân biệt hai chỗ thiếu
Ngữ liệu giả định do BTVN biên soạn, dùng trong báo cáo:
**“Nhóm đọc sách, một tập thể có nhiều ý tưởng.”** Phần sau dấu phẩy giải thích “nhóm đọc sách”, chưa tạo vị ngữ rõ cho câu. Nếu muốn giới thiệu đặc điểm, sửa thành: “Nhóm đọc sách là một tập thể có nhiều ý tưởng.” Chủ ngữ là “nhóm đọc sách”; vị ngữ bắt đầu bằng “là”.
Nếu muốn kể việc nhóm đã làm, có thể giữ phần giải thích và thêm vị ngữ: “Nhóm đọc sách, một tập thể có nhiều ý tưởng, đã chuẩn bị chương trình.” Cách này thông báo hoạt động, không hoàn toàn cùng ý với câu giới thiệu đặc điểm.
**“Sau khi cuộc thảo luận kết thúc.”** “Cuộc thảo luận kết thúc” nằm trong cụm chỉ thời điểm; cả câu chưa cho biết việc gì xảy ra sau đó. Bổ sung: “Sau khi cuộc thảo luận kết thúc, nhóm đã ghi lại các ý kiến.” Nòng cốt chính là “nhóm / đã ghi lại các ý kiến”.
Củng cố kiến thức
Muốn giới thiệu đặc điểm của nhóm, cách sửa nào phù hợp với “Nhóm đọc sách, một tập thể có nhiều ý tưởng”?
Đúng: “là…” tạo vị ngữ giới thiệu đặc điểm.
Cụm mở bằng “với” chưa tạo thông báo đầy đủ ấy.
Thông báo hoạt động khác với nội dung cần giới thiệu.
Cụm mở bằng “qua” vẫn chưa hoàn chỉnh thông báo.
Lời giải
Đáp án A. Nội dung cần giữ là đặc điểm của nhóm. Thêm “là” giúp phần “là một tập thể có nhiều ý tưởng” làm vị ngữ. Cách sửa vừa hoàn chỉnh nòng cốt vừa giữ ý định nói. Thêm một hoạt động khác có thể tạo câu đúng ngữ pháp nhưng không đáp ứng yêu cầu.
Củng cố kiến thức
Trong báo cáo, vì sao “Sau khi cuộc thảo luận kết thúc” chưa là câu đầy đủ?
Trong phần chỉ thời điểm vẫn nhận ra “cuộc thảo luận” là chủ ngữ.
Vấn đề không nằm ở nghĩa của “kết thúc”.
Địa điểm không bắt buộc ở mọi câu.
Đúng: nòng cốt trong phần phụ không thay thông báo chính.
Lời giải
Đáp án D. “Sau khi” đặt việc thảo luận kết thúc vào vai trò chỉ thời điểm. Người đọc còn chờ biết sau thời điểm ấy điều gì xảy ra. Thêm “nhóm đã ghi lại các ý kiến” sẽ tạo nòng cốt chính. Không thể chỉ thấy một cặp chủ ngữ–vị ngữ bên trong phần phụ rồi kết luận cả câu đã trọn ý.