Đọc điều nhân vật nói cùng việc họ đang làm
“Sống, hay không sống – đó là vấn đề” trích Hăm-lét của William Shakespeare, trong bản dịch SGK của Đào Anh Kha, Bùi Ý và Bùi Phụng. Đoạn thuộc cảnh một, hồi III; phần tóm tắt giúp hiểu những việc trước và sau cảnh này.
Trước khi Hăm-lét ra, vua hỏi về chàng và cùng Pô-lô-ni-út sắp đặt cuộc gặp với Ô-phê-li-a để nghe lén. Hăm-lét giả điên nhằm đánh lạc hướng; không lấy lời nhận xét của người dò xét làm kết luận về bệnh.
Lời nói có vẻ quan tâm cần được đối chiếu mục đích và hành động. Chỉ dẫn vào, ra, ẩn nấp giúp nhận các lớp kịch, hoàn cảnh đối thoại và điều người xem biết mà nhân vật khác có thể chưa biết.
Những lời trước khi Hăm-lét xuất hiện
Phân tích do BTVN biên soạn theo SGK:
Vua hỏi những người được sai tới thăm Hăm-lét về nguyên nhân chàng khác thường. Sau đó vua và Pô-lô-ni-út bố trí nghe lén, dùng cuộc gặp Ô-phê-li-a làm cách dò xét. Đặt lời hỏi cạnh sự sắp đặt, thấy sự quan tâm bề ngoài còn che mục đích do thám.
Lời Pô-lô-ni-út về việc dùng vẻ ngoài để che điều xấu khiến vua tự nhắc tội lỗi của mình. Sự chuyển từ lời với người khác sang tiếng nói lương tâm phơi bày tính giả trá. Hoàng hậu mong chàng bình thường trở lại; không vì thế xem mọi nhân vật đều có cùng động cơ.
Củng cố kiến thức
Căn cứ nào làm rõ mục đích do thám của vua và Pô-lô-ni-út?
Đúng: đối chiếu lời nói với hành động cụ thể.
Số lượt chưa chứng minh mục đích.
Địa điểm cần đặt cùng việc sắp đặt.
Phải xét ngữ cảnh, không khái quát mọi câu hỏi.
Lời giải
Đáp án A. Nhận những lời hỏi ở đầu, rồi theo dõi kế hoạch tạo cuộc gặp và nghe lén. Chuỗi hành động cho căn cứ về mục đích, không phải số câu hoặc nơi nói. Phân tích lời thoại cần nối với quan hệ và điều nhân vật đang thực hiện.
Củng cố kiến thức
Đọc lời vua tự nhắc tội lỗi bên cạnh việc nghe lén giúp hiểu điều gì?
Đó không phải lời thú tội trực tiếp với Hăm-lét.
Cần phân biệt điều người xem biết với điều nhân vật biết.
Đúng: lời tự nhắc làm lộ điều bị che bên ngoài.
Các hành động sắp đặt thuộc cảnh đang diễn ra.
Lời giải
Đáp án C. Lời hỏi thăm và việc nghe lén cho thấy một vẻ ngoài khác mục đích. Tiếng nói lương tâm của vua thêm căn cứ về sự che giấu. Không chuyển lời tự nhắc thành một cuộc thú tội công khai mà đoạn chưa diễn ra.