Một câu hỏi mở ra cả mạch cân nhắc
Lời độc thoại đặt vấn đề tồn tại và lựa chọn: chịu đựng hay đứng lên đấu tranh, đâu là cách cao quý hơn? Tâm trạng gắn với một thực tại áp bức, giả trá, không chỉ nỗi buồn riêng vì gia đình.
Hăm-lét cân nhắc cái chết như sự nghỉ ngơi, nhưng điều chưa biết sau cái chết khiến chàng ngừng lại. Cuối mạch, chàng nhận ra những vướng mắc trong suy tưởng có thể làm quyết tâm yếu đi. Đây là diễn biến của nhân vật, không lời xác nhận thế giới sau cái chết hoặc khuyến khích tự kết liễu.
Có thể chia mạch theo những chặng khác nhau nếu lí giải được. Quan trọng là thấy liên hệ giữa câu hỏi, sự cân nhắc và tự nhận thức; không chỉ thuộc một câu mở đầu.
Một cách theo dõi ba chặng
Phân tích do BTVN biên soạn theo SGK/SGV; đây là một cách chia:
| Chặng | Vai trò trong mạch suy tưởng |
|---|---|
| Đặt lựa chọn | Đối chiếu chịu đựng với đấu tranh, hỏi về cách sống cao quý |
| Cân nhắc | Mong thoát đau khổ nhưng nghĩ tới điều chưa biết, sự cân nhắc trở nên giằng xé |
| Tự nhận thức | Nhận suy tưởng có thể cản quyết tâm và những dự định hành động |
Việc liệt kê những áp bức, bất công mở nỗi đau ra khỏi chuyện trả thù cha. Xung đột bên ngoài với thời đại nối với xung đột bên trong giữa khát vọng hành động và sự do dự. Những việc chàng làm về sau được biết từ tóm tắt, không xảy ra hết ngay trong độc thoại.
Củng cố kiến thức
Trong cách chia trên, chặng cuối nối với các chặng trước thế nào?
Chặng cuối rút nhận thức từ quá trình trước.
Đúng: mạch có bước tự nhìn lại trở ngại.
Cần phân biệt ý thức và sự việc đã xảy ra.
Giằng xé cho thấy khát vọng đang gặp trở ngại.
Lời giải
Đáp án B. Theo ba bước: đặt lựa chọn, cân nhắc khả năng, rồi nhìn lại vì sao quyết tâm chậm thành hành động. Chặng cuối không rời mạch mà chỉ ra trở ngại từ chính suy tưởng. Nó chưa là bằng chứng mọi dự định đã được thực hiện.
Củng cố kiến thức
Vì sao không nên chỉ hiểu độc thoại là nỗi buồn về chuyện gia đình?
Đoạn cân nhắc từ chính những đau khổ.
Cảm xúc cá nhân vẫn hiện diện.
Cần căn cứ từng độc thoại, không áp một chủ đề chung.
Đúng: cách liệt kê mở rộng phạm vi xung đột.
Lời giải
Đáp án D. Căn cứ là những điều nhân vật cân nhắc: áp bức, công lí chậm trễ, sự khinh khi. Chúng rộng hơn một chuyện gia đình. Đặt cùng mâu thuẫn trong quyết tâm, thấy xung đột với hoàn cảnh và trong nội tâm gắn nhau, không phải hai phần rời.