Bài nói không phải đọc lại toàn bài viết
Bài thuyết trình cần giới thiệu tác phẩm, chỉ ra những nét cách kể đáng chú ý và làm rõ phát hiện có căn cứ. Chuẩn bị từ bài viết đã có, nhưng chọn ý chính và sắp xếp theo nhu cầu người nghe. Nếu người nghe chưa biết truyện, tóm tắt ngắn những mốc cần cho phân tích; không dành toàn thời gian kể lại.
Mở đầu nêu tác phẩm và vấn đề sẽ bàn. Phần triển khai trình bày từng ý, dẫn chi tiết và giải thích; phần kết khái quát giá trị, gợi trao đổi. Phiếu nói nên ghi từ khóa, bằng chứng, chỗ chuyển ý; tránh đặt toàn bài văn lên trang chiếu.
Tập nói giúp kiểm thời lượng, độ rõ, nhịp chuyển và sự phối hợp minh họa. Bảng hoặc sơ đồ chỉ có ích khi được chỉ ra và giải thích. Giọng nói, ánh mắt, cử chỉ cần hỗ trợ nội dung; không dùng hình thức sinh động để thay bằng chứng.
Một cách chuẩn bị bài nói bốn phút
Kế hoạch giả định do BTVN biên soạn, không phải thời lượng bắt buộc của SGK:
| Phần | Nội dung cần nói |
|---|---|
| Mở đầu | Giới thiệu “Vợ nhặt” và câu hỏi vì sao tác giả kể cảnh về nhà trước hai lần gặp |
| Triển khai | Dùng bảng hai trình tự; chỉ ra cảnh gây bất ngờ, phần hồi tưởng giải thích và chuyển biến của Tràng |
| Kết | Khái quát tác dụng của lựa chọn kể, mời người nghe trao đổi |
Khi tập, nếu quá bốn phút, có thể rút phần tóm tắt thứ yếu, giữ bằng chứng và giải thích trọng tâm. Trang chiếu chỉ cần mốc và bảng gọn. Người nói cần dẫn người nghe đọc bảng, không chiếu bảng rồi tiếp tục đọc bài viết không liên quan.
Củng cố kiến thức
Khi rút một bài viết thành bài nói ngắn, cách làm nào phù hợp?
Đúng: giữ trọng tâm và điều chỉnh cho người nghe.
Tốc độ quá nhanh khiến người nghe khó theo.
Kể lại chưa đáp ứng thuyết trình cách kể.
Trang chiếu dày chữ không hỗ trợ tốt phần nói.
Lời giải
Đáp án A. Xác định điều người nghe cần hiểu, giữ luận điểm và bằng chứng làm rõ điều đó. Rút phần tóm tắt không phục vụ phân tích, rồi tập nói để kiểm thời lượng. Bài nói được chuyển thể từ bài viết, không chỉ đọc nhanh lại.
Củng cố kiến thức
Bảng hai trình tự nên được dùng thế nào trong bài nói?
Người nghe cần được dẫn vào ý nghĩa bảng.
Đọc dữ kiện chưa giải thích tác dụng.
Đúng: minh họa được nối với luận điểm.
Không khái quát mọi truyện từ một trường hợp.
Lời giải
Đáp án C. Bảng giúp nhìn chỗ cảnh về nhà đứng trước hồi tưởng. Người nói cần chỉ vào khác biệt ấy rồi giải thích sự bất ngờ và việc tìm hiểu tình huống. Nhờ vậy bảng làm sáng luận điểm, không chỉ tăng số phương tiện trên trang chiếu.