Có thể tìm lại nguồn và nhận rõ điều được sử dụng
Trích dẫn trực tiếp giữ nguyên lời nguồn, đánh dấu phần trích và dẫn nguồn. Khi diễn đạt lại, dùng lời của người viết nhưng vẫn nêu nguồn ý tưởng hoặc dữ liệu. Không chỉ thay vài từ rồi coi đó là ý riêng.
Chú thích có thể giải thích thuật ngữ, bổ sung thông tin hoặc chỉ rõ nguồn; danh mục tài liệu tham khảo tập hợp những tài liệu đã sử dụng. Ghi thông tin phù hợp loại tài liệu, như tác giả, năm, nhan đề, nơi xuất bản hoặc tên tạp chí, trang; tài liệu trực tuyến cần thông tin nhận diện và đường dẫn.
Chọn một cách ghi nhất quán, đủ để tra cứu. Không tạo tên tác giả, trang hay đầu sách chưa kiểm. Việc có danh mục ở cuối cũng không thay việc cho biết dữ liệu hoặc nhận định cụ thể trong bài lấy từ đâu.
Giữ rõ nguyên văn và lời diễn đạt lại
Tất cả lời và phiếu trong ví dụ sau do BTVN giả định, không phải dữ liệu khảo sát thật.
Phiếu P07 ghi: “Tôi không thấy bảng hướng dẫn ở cửa.” Nếu dùng nguyên lời, cần giữ đúng câu và chỉ rõ đây là phiếu P07 trong bộ phiếu giả định. Có thể diễn đạt lại: Người trả lời P07 cho biết chưa nhìn thấy bảng ở cửa. Cách thứ hai không đặt trong ngoặc kép nhưng vẫn phải nhận diện nguồn.
| Phần trong báo cáo | Việc cần làm rõ |
|---|---|
| Trích dẫn hoặc diễn đạt lại | Ý nào từ nguồn nào, ở vị trí nào nếu có |
| Chú thích | Giải thích thêm, chẳng hạn P07 là mã phiếu, không phải tên người |
| Danh mục tài liệu | Thông tin nhận diện các tài liệu thật đã sử dụng |
Nếu thực hiện nghiên cứu thật, cần lưu phiếu đúng quy định và bảo vệ thông tin cá nhân. Không đưa bộ phiếu giả định này vào báo cáo như một cuộc khảo sát đã tiến hành.
Củng cố kiến thức
Khi diễn đạt lại ý từ một tài liệu, cách nào phù hợp?
Đúng: khác cách diễn đạt nhưng vẫn nhận nguồn ý.
Đổi từ chưa làm mất trách nhiệm dẫn nguồn.
Ngoặc kép dễ khiến người đọc hiểu là nguyên văn.
Thông tin nguồn phải được kiểm, không phỏng đoán.
Lời giải
Đáp án A. Phân biệt hình thức diễn đạt và nguồn ý: diễn đạt lại thay cách trình bày, không thay xuất xứ. Vì vậy dùng lời của người viết nhưng vẫn dẫn nguồn. Nếu trích trực tiếp thì phải giữ nguyên văn và đánh dấu đúng phần trích.
Củng cố kiến thức
Vì sao đã có danh mục tài liệu cuối bài vẫn cần chỉ nguồn trong phần phân tích?
Mục đích là rõ căn cứ, không phải kéo dài.
Dẫn nguồn không thay kiểm nội dung.
Chỉ ghi các tài liệu thật đã dùng.
Đúng: danh mục và dẫn nguồn trong bài có chức năng liên quan nhưng không thay nhau.
Lời giải
Đáp án D. Danh mục cho biết những tài liệu được sử dụng; dẫn nguồn tại chỗ nối một ý, dữ liệu với tài liệu cụ thể. Hai phần giúp người đọc hiểu và tìm lại căn cứ. Chỉ liệt kê nhiều tên ở cuối chưa cho biết ý nào được lấy từ đâu.