Mỗi hình hoặc bảng phải có nhiệm vụ trong bài nói
Thuyết trình về vấn đề xã hội cần xác định vấn đề và lí do lựa chọn, trình bày các phương diện với lí lẽ, bằng chứng, thể hiện quan điểm. Cần nghĩ tới nhu cầu và hiểu biết của người nghe, không chỉ chọn điều người nói thích.
Chuẩn bị mở đầu, triển khai, kết luận; kiểm nguồn, thời điểm và mức chắc chắn. Chọn bảng, biểu đồ, sơ đồ, ảnh hoặc cử chỉ để làm rõ điểm cụ thể. Gắn phương tiện với đoạn nói liên quan, giới thiệu cách đọc và giải thích điều nó hỗ trợ. Nhiều trang chiếu không tự tạo sức thuyết phục.
Nói có nhấn, ngắt, tốc độ phù hợp; giữ tương tác và sẵn sàng điều chỉnh. Người nghe đọc cả lời lẫn hình, không chỉ ghi những câu đã nói. Bài trình bày hiệu quả cần kết hợp nội dung, cách nói và phương tiện, không dùng âm lượng hoặc hiệu ứng thay bằng chứng.
Ví dụ đặt phương tiện vào một luận điểm
Tình huống giả định tự biên soạn của BTVN: Nhóm chuẩn bị trình bày việc tổ chức góc đổi sách. Bài mở bằng nhu cầu sách tiếp tục được sử dụng; thân bài nêu điều kiện sách, cách tiếp nhận và lựa chọn; cuối đề xuất thử một buổi và xin ý kiến.
Sơ đồ cổng–bàn tiếp nhận–bàn chọn sách có nhiệm vụ làm rõ trình tự và vị trí. Khi nói về cách tham gia, người trình bày giới thiệu các kí hiệu, chỉ thứ tự và giải thích điều kiện tiếp nhận. Sơ đồ không chứng minh số người thích hoạt động; muốn nói về nhu cầu phải có căn cứ riêng.
Nếu mới là đề xuất, trang chiếu cần ghi dự kiến và những điều cần xác nhận, không gọi một vị trí chưa bố trí là đã có. Nội dung giả định dùng học cách trình bày; không phải thông báo một sự kiện thật.
Củng cố kiến thức
Sơ đồ cổng và các bàn hỗ trợ luận điểm nào trong ví dụ?
Không có dữ liệu về sở thích tất cả.
Sơ đồ không dự báo số người.
Đó không phải thông tin sơ đồ.
Đúng: xác định đúng nhiệm vụ của phương tiện.
Lời giải
Đáp án D. Nhìn đối tượng được biểu thị: cổng, bàn và đường đi. Các yếu tố ấy giúp giải thích cách tham gia. Không có phiếu hoặc số liệu về nhu cầu, nên hình không chứng minh mọi người thích hoạt động hay số người sẽ tăng.
Củng cố kiến thức
Khi trình bày sơ đồ, nên làm gì?
Phương tiện cần gắn với nội dung.
Đúng: phối hợp lời–hình và giữ mức chắc chắn.
Hình cần được đọc và nối với ý.
Hiệu ứng không xác nhận dữ kiện.
Lời giải
Đáp án B. Người nghe cần biết các kí hiệu và cách đi qua các bước. Lời giải thích giúp hiểu điều kiện, còn nhãn dự kiến giữ đúng tình trạng đề xuất. Phương tiện hỗ trợ một ý cụ thể chứ không thay toàn bộ việc giải thích và kiểm chứng.