Các phần cùng làm rõ một quan điểm
Bài viết cần có mạch thống nhất: phần mở đặt vấn đề, phần thân làm rõ ý kiến bằng lí lẽ và bằng chứng, phần kết khẳng định điều có ý nghĩa. Một đoạn hay nhưng lạc vấn đề vẫn làm bài thiếu gắn bó.
Khi trao đổi với ý kiến khác, trước hết hiểu đúng điều người khác lo ngại. Có thể thừa nhận phần hợp lí rồi phân biệt các trường hợp, dùng căn cứ để bảo vệ quan điểm. Phản biện không có nghĩa chỉ phủ định hoặc công kích người nêu ý kiến.
Bài minh hoạ giúp nhận ra cách làm. Khi viết, cần dùng trải nghiệm và căn cứ phù hợp với vấn đề của mình, không học thuộc lời của bài mẫu.
Hỏi khi chưa hiểu trong học nhóm
Bài minh hoạ do BTVN biên soạn; tình huống trong bài là giả định.
Trong một buổi học nhóm, không phải ai cũng hiểu nhiệm vụ ngay từ đầu. Có người muốn hỏi nhưng ngại làm chậm công việc hoặc sợ bị đánh giá. Tuy vậy, hỏi khi chưa hiểu là một cách học chủ động, nếu câu hỏi rõ và được nêu với tinh thần cùng tìm lời giải.
Hỏi không chỉ là đề nghị người khác nói hộ đáp án. Người học cần xác định mình đã hiểu phần nào, vướng ở đâu và muốn được làm rõ điều gì. Câu hỏi như thế giúp khó khăn bớt mơ hồ, đồng thời cho người trả lời biết phải giải thích từ chỗ nào.
Việc hỏi còn giúp nhóm kiểm lại cách suy luận. Chẳng hạn, một nhóm chọn một dẫn chứng chỉ vì thấy câu văn hay. Một thành viên hỏi dẫn chứng ấy làm rõ luận điểm nào. Nếu nhóm không giải thích được, mọi người cần xem lại lựa chọn. Câu hỏi lúc này không cản trở công việc mà giúp tránh tiếp tục triển khai trên căn cứ chưa phù hợp.
Có ý kiến cho rằng hỏi nhiều làm buổi học bị gián đoạn. Lo ngại ấy có cơ sở nếu câu hỏi lan man, lặp lại điều đã được giải thích hoặc nêu khi người khác chưa nói xong. Nhưng điều đó không có nghĩa im lặng luôn hiệu quả hơn. Chỗ chưa hiểu liên quan trực tiếp đến nhiệm vụ chung cần được làm rõ; việc ít cấp thiết có thể ghi lại để hỏi ở lượt trao đổi phù hợp.
Để hỏi có ích, mỗi người cần đọc nhiệm vụ trước, nêu câu ngắn gọn và nghe hết lời giải thích. Người trả lời cũng cần tôn trọng câu hỏi, dùng cách diễn đạt dễ hiểu và sẵn sàng kiểm lại điều mình chưa chắc. Sự chủ động phải đi cùng trách nhiệm với thời gian và cách làm việc chung.
Một nhóm học hiệu quả không phải là nhóm không có câu hỏi, mà là nhóm biết dùng câu hỏi để hiểu rõ hơn. Khi việc hỏi và trả lời đều có suy nghĩ, sự khác nhau về mức độ hiểu bài có thể trở thành cơ hội cùng tiến bộ.
Phần mở nêu tình huống và quan điểm. Ba đoạn giữa lần lượt giải thích cách hỏi, tác dụng kiểm lại suy luận và trao đổi với lo ngại về thời gian. Đoạn tiếp theo nêu cách thực hiện; đoạn kết trở lại ý nghĩa. Tình huống chọn dẫn chứng phục vụ đúng luận điểm, không được dùng như số liệu về mọi nhóm học.
Củng cố kiến thức
Bài minh hoạ xử lí ý kiến “hỏi nhiều làm gián đoạn” bằng cách nào?
Bài có thừa nhận lo ngại trong những trường hợp cụ thể.
Đúng: có đối thoại và phân biệt, không phủ định một chiều.
Bài không đánh giá năng lực chỉ từ việc ít nói.
Bài vẫn bảo vệ sự cần thiết của câu hỏi phù hợp.
Lời giải
Đáp án B. Bài nêu những trường hợp câu hỏi gây gián đoạn như lan man hoặc chen khi người khác chưa nói xong. Sau đó bài phân biệt với điều chưa hiểu trực tiếp ảnh hưởng nhiệm vụ chung và đề xuất chọn lượt trao đổi. Nhờ vậy, quan điểm được bảo vệ bằng lí giải có giới hạn.
Củng cố kiến thức
Đoạn nêu việc đọc nhiệm vụ trước, hỏi ngắn gọn và lắng nghe có vai trò gì?
Đoạn tiếp nối lí lẽ, không xoá vai trò phần trước.
Đọc trước chính là một phần tự chuẩn bị.
Bài không tuyên bố đã khảo sát một buổi học thật.
Đúng: cách làm gắn với quan điểm xuyên suốt.
Lời giải
Đáp án D. Quan điểm của bài không chỉ là hỏi nhiều, mà là hỏi để cùng hiểu và tôn trọng công việc chung. Các việc đọc trước, hỏi rõ, nghe hết lời giải thích chuyển quan điểm ấy thành cách thực hiện. Đoạn vì thế gắn với phần bàn luận, không phải một danh sách tách rời.