btvn.vn
Tìm kiếm Đăng nhập

Mùa xuân chín: từ ngữ, vần nhịp và tiếng hát

Lưu trên thiết bị này
Vẻ đẹp của thơ ca · Chọn bài khác

Ngôn ngữ và nhạc điệu làm hiện cảm xúc

Hình ảnh thơ được tạo bằng từ ngữ, có thể gợi nhiều giác quan và liên tưởng. Khi gặp một cách kết hợp khác thường, cần xem từ vốn dùng cho điều gì, nay được dùng với hình ảnh nào và gợi cảm giác ra sao. **Vần** tạo mối nối âm thanh; **nhịp** là sự ngắt, nối trong dòng thơ và toàn bài. Nhạc điệu còn có sự phối thanh, điệp từ, cấu trúc lặp. Không phải cứ gọi tên vần hoặc đếm tiếng là đã giải thích được tác dụng. Mùa xuân chín gồm các khổ bốn dòng, mỗi dòng bảy tiếng, nhưng không phải bài thất ngôn bát cú Đường luật. Cách gieo vần, ngắt nhịp cần được đọc trong từng khổ và trong mạch cảm xúc.

Cảnh có tiếng động; tiếng hát như có hình

Phân tích BTVN theo Mùa xuân chín trong SGK. Ở khổ đầu, nắng ửng, mái nhà lấm tấm vàng, áo biếc tạo những điểm màu tươi sáng. Từ “sột soạt” được đưa lên đầu dòng; gió “trêu” tà áo khiến cảnh có tiếng động và vẻ tinh nghịch. Thiên nhiên vì vậy không tĩnh như một bức ảnh. Đến tiếng ca, từ “vắt vẻo” vốn gợi dáng ở trên cao, không vững, nay làm âm thanh như có vị trí, đường nét giữa lưng chừng núi. Các từ “hổn hển”, “thầm thĩ” tiếp tục gợi biến đổi của tiếng hát và cách người nghe cảm nhận. Không nên sửa những kết hợp ấy thành lời thông thường rồi coi bản thơ dùng từ sai. Ở khổ đầu, tan–vàng–sang tạo sự hoà âm ở cuối các dòng 1, 2, 4. Dòng thứ tư có dấu chấm sau “thiên lí”, tạo chỗ dừng rõ: Trên giàn thiên lí / Bóng xuân sang. Nhịp 4/3 làm hiện sự chuyển từ vị trí của cảnh tới cảm nhận bóng xuân đang đến.

Củng cố kiến thức

Tác dụng nào phù hợp với cách dùng “vắt vẻo” để nói về tiếng ca?
Chọn một đáp án

Củng cố kiến thức

Với dòng “Trên giàn thiên lí. Bóng xuân sang.”, cách ngắt nào bám chỗ dừng rõ của câu thơ đã dẫn?
Chọn một đáp án