Đọc bài tham khảo để thấy vì sao lời viết thuyết phục
SGK dùng bản trích diễn văn Hãy đam mê, hãy dại khờ của Sti-vơ Gióp, Ngọc Minh dịch, làm bài tham khảo cho bài luận về bản thân. Người viết nhắc một lời đã đọc thời trẻ, kể cách tự hỏi điều quan trọng trong cuộc sống và trải nghiệm đối diện bệnh tật, rồi bày tỏ quan điểm với người nghe.
Điều cần học không chỉ là thông điệp ở câu kết. Cần theo dõi **trải nghiệm→suy ngẫm→lời chia sẻ**: sự việc nào được chọn, chi tiết nào gây chú ý, điều gì được rút ra và giọng nói hướng tới ai.
Lời kể ở ngôi thứ nhất đem lại cảm giác gần gũi, cụ thể. Câu hỏi tự vấn và lời kêu gọi giúp quan điểm có sức tác động. Có thể học cách kết hợp kể, lí giải, biểu cảm ấy, nhưng không cần có trải nghiệm giống diễn giả hoặc dùng một giọng hùng hồn cho mọi mục đích viết.
Từ trải nghiệm riêng đến thông điệp gửi người nghe
Phân tích do BTVN biên soạn theo bản trích SGK.
Diễn giả kể lại việc đối diện khả năng đời sống hữu hạn. Trong mạch bài, câu chuyện làm suy nghĩ về thời gian và lựa chọn trở nên cụ thể, không còn chỉ là một nhận định chung. Ông từ đó nhấn mạnh việc nhận ra điều thật sự quan trọng và can đảm theo đuổi điều mình coi có ý nghĩa.
Phần cuối nhắc một ấn phẩm từng gắn bó và lời chúc ở bìa sau, rồi gửi lời chúc ấy tới người sắp bắt đầu hành trình mới. Cách kết trở lại một dấu ấn đời riêng nhưng mở sang người nghe, phù hợp hoàn cảnh diễn văn tốt nghiệp.
Có thể vận dụng vào bài riêng: chọn sự việc thật, giải thích điều đã thay đổi trong cách nghĩ, kết nối suy ngẫm với mục đích chia sẻ. Không chép lại câu chuyện của diễn giả để tự giới thiệu mình.
Củng cố kiến thức
Trong bài tham khảo, trải nghiệm đối diện bệnh tật có vai trò chính nào?
Đây là trải nghiệm trong mạch bài luận, không phải hướng dẫn y tế.
Trọng tâm đoạn không phải thành tích.
Câu chuyện được nối với suy ngẫm.
Đúng: cần giải thích vai trò trong lập luận.
Lời giải
Đáp án D. Câu chuyện được chọn để làm rõ ý thức về thời gian hữu hạn và lựa chọn điều có ý nghĩa. A đổi mục đích văn bản; B không đúng trọng tâm; C bỏ quan hệ giữa tự sự với suy ngẫm.
Củng cố kiến thức
Cách vận dụng bài tham khảo nào phù hợp?
Không nhận đời sống người khác làm bằng chứng bản thân.
Đúng: học cách làm, giữ nội dung và giọng riêng.
Bài luận cần căn cứ làm rõ suy ngẫm.
Giọng cần phù hợp mục đích và người đọc.
Lời giải
Đáp án B. Tham khảo giúp học cách chọn sự việc, nối sự việc với quan điểm và hướng lời tới người đọc. A sao chép sai trải nghiệm; C giữ khẩu hiệu nhưng mất căn cứ; D áp một giọng cho các hoàn cảnh khác nhau.