Một sự việc nhỏ cũng có thể làm rõ một thay đổi
Bài luận chia sẻ trải nghiệm cần một chủ đề xuyên suốt. Sự việc được kể nên có chi tiết đủ để người đọc hiểu điều đã xảy ra; suy ngẫm cần chỉ ra người viết nhận ra gì về bản thân và cuộc sống.
Không nhất thiết kết bằng một thành công lớn. Việc nhận ra một hạn chế, thử thay đổi và còn tiếp tục rèn luyện cũng cho thấy sự tự hiểu. Giọng chân thành đến từ chi tiết đáng tin và suy ngẫm phù hợp, không chỉ từ những câu tự khen.
Biết nghe để cùng làm
Bài minh hoạ do BTVN biên soạn từ tình huống giả định về Lan; không phải trải nghiệm thật để nhận làm bài cá nhân.
Tôi từng nghĩ trong một nhóm, người nói nhiều và đưa ý nhanh là người đóng góp tốt nhất. Vì vậy, mỗi lần bắt đầu công việc, tôi thường muốn chia phần ngay. Tôi sợ khoảng im lặng làm nhóm mất thời gian, nhưng ít nghĩ rằng có người đang cần thời gian để trình bày.
Trong một lần chuẩn bị giới thiệu sách, tôi vội nhận phần mở đầu rồi phân các phần còn lại. Đến lúc ghép bài, hai người cùng viết nội dung tác phẩm, còn phần lí giải vì sao chọn sách lại thiếu. Tôi định trách mọi người chưa theo kế hoạch, nhưng một thành viên hỏi: “Lúc chia việc, đã có ai nói rõ mỗi phần cần làm gì chưa?” Câu hỏi khiến tôi nhìn lại cách mình điều hành.
Chúng tôi trao đổi lại. Tôi ghi ý từng người, hỏi xem mình đã hiểu đúng chưa rồi mới thống nhất phần việc. Việc sửa bài vẫn mất thời gian, nhưng lần này mỗi người biết mình cần làm gì và có thể góp ý cho nhau. Tôi nhận ra im lặng để nghe không có nghĩa là không đóng góp. Đôi khi, điều giúp cả nhóm đi tiếp là một câu hỏi đúng lúc, không phải một quyết định thật nhanh.
Một lần thay đổi chưa khiến tôi luôn kiên nhẫn. Tôi vẫn có lúc muốn nói trước khi người khác nói xong. Nhưng từ việc ấy, tôi tập ghi lại ý đã nghe và hỏi thêm điều chưa rõ. Tôi muốn đóng góp bằng cả ý kiến của mình lẫn khả năng hiểu người cùng làm.
**Cách triển khai:** đoạn đầu nêu cách nghĩ cũ; hai đoạn giữa chọn sự việc và lí giải thay đổi; đoạn cuối nhận hạn chế, nêu hướng tiếp tục. Chi tiết chia việc trùng giúp suy ngẫm có căn cứ, không chỉ là lời khuyên chung về lắng nghe.
Củng cố kiến thức
Chi tiết chia việc trùng và thiếu một phần chủ yếu giúp gì?
Đúng: sự việc dẫn tới tự nhìn lại và suy ngẫm.
Bài không quy mọi lỗi cho người khác.
Cách nghĩ ấy đang được xem xét lại.
Cuốn sách chỉ là bối cảnh công việc nhóm.
Lời giải
Đáp án A. Từ việc phối hợp chưa rõ, câu hỏi của thành viên khiến người viết tự xem xét cách chia việc và hiểu vai trò lắng nghe. B đẩy lỗi sang người khác; C giữ nguyên điều đang thay đổi; D nhầm bối cảnh với chủ đề bài luận.
Củng cố kiến thức
Đoạn kết có tác dụng nào trong toàn bài?
Đoạn vẫn nhận có lúc chưa kiên nhẫn.
Hướng hành động vẫn gắn với lắng nghe.
Đúng: thay đổi được nhìn như một quá trình.
Nhận hạn chế không đồng nghĩa chưa học được gì.
Lời giải
Đáp án C. Người viết không tuyệt đối hoá một lần làm tốt mà thừa nhận điều còn cần luyện và nêu việc cụ thể sẽ làm. A trái lời đoạn kết; B không đúng nội dung; D nhầm nhận giới hạn với phủ nhận thay đổi.