Đọc bài tham khảo để hiểu cách triển khai
Khi đọc báo cáo tham khảo, cần tìm bốn điều: vấn đề được nghiên cứu; cách chia vấn đề thành những phương diện; căn cứ cho từng nhận xét; kết quả được khái quát ở cuối. Đây là cách học tổ chức bài, không phải học thuộc mọi câu chữ.
Bài Một số dấu ấn của sử thi Ấn Độ Ra-ma-ya-na trong văn hoá Việt Nam do nhóm biên soạn SGK viết. Báo cáo tập trung vào những biểu hiện ảnh hưởng của sử thi này, không kể lại toàn bộ cốt truyện Ra-ma-ya-na.
Phần chính xem xét các lĩnh vực văn học, điêu khắc và văn hoá đương đại. Mỗi phương diện có tác phẩm, chi tiết hoặc nhận định nghiên cứu làm căn cứ. Các nguồn được chỉ dẫn và có danh mục cuối bài; đây là điểm phân biệt một báo cáo có căn cứ với bài chỉ nêu cảm tưởng.
Vì sao các dẫn chứng được chia thành nhiều phương diện?
Phân tích BTVN về cách triển khai bài tham khảo SGK tr. 113–116.
**Đặt vấn đề:** báo cáo giới thiệu vị trí, ảnh hưởng của Ra-ma-ya-na rồi thu hẹp vào dấu ấn trong văn hoá Việt Nam. Phần mở đầu giúp người đọc biết đang tìm hiểu điều gì và vì sao vấn đề đáng quan tâm.
**Triển khai kết quả:** phần văn học nêu sử thi Chăm Tewa Munô và truyện Dạ Thoa vương; phần điêu khắc dùng những phù điêu gắn với nhân vật, cảnh của Ra-ma-ya-na; phần đương đại đề cập bản dịch, chèo Nàng Xi-ta và truyện cực ngắn của Nhật Chiêu. Các dẫn chứng không được xếp tuỳ tiện: mỗi nhóm trả lời một phương diện của cùng vấn đề ảnh hưởng văn hoá.
**Kết luận:** tác giả khái quát sự hiện diện qua nhiều cộng đồng và thời kì, đồng thời gợi việc tiếp tục tìm hiểu sâu hơn. Kết luận nối lại những kết quả đã triển khai, không chỉ nhắc tác phẩm rất nổi tiếng.
Khi vận dụng, cần học quan hệ câu hỏi–phương diện–bằng chứng. Không thể mang nguyên danh mục của bài tham khảo sang một báo cáo khác nếu chưa đọc và sử dụng những tài liệu ấy.
Củng cố kiến thức
Câu hỏi nào phù hợp nhất với vấn đề của bài báo cáo tham khảo?
Đúng: câu hỏi tương ứng các phương diện ảnh hưởng được nghiên cứu.
Bài không tập trung kể toàn bộ chiến công.
Bài không cung cấp khảo sát mức độ đọc của toàn dân.
Bài không nghiên cứu thứ hạng lượng độc giả.
Lời giải
Đáp án A. Nhan đề và các phần chính cùng tập trung những biểu hiện của Ra-ma-ya-na trong văn hoá Việt Nam. Văn học, điêu khắc và đương đại là các phương diện triển khai câu hỏi ấy. Các câu khác thay đổi đối tượng hoặc đòi dữ liệu không có trong báo cáo.
Củng cố kiến thức
Việc nêu chèo Nàng Xi-ta và truyện cực ngắn của Nhật Chiêu phục vụ phương diện nào trong báo cáo?
Hai sáng tác được dùng làm bằng chứng ảnh hưởng, không thay bản kể đầy đủ.
Báo cáo không dùng hai sáng tác để phân tích thể thơ nguyên bản.
Dẫn chứng này không trực tiếp xác định phong tục thời cổ.
Đúng: dẫn chứng thuộc phương diện đương đại của báo cáo.
Lời giải
Đáp án D. Chèo và truyện được nêu như những sáng tác về sau tiếp nhận, biến đổi cảm hứng từ Ra-ma-ya-na. Chúng giúp làm sáng tỏ một luận điểm về dấu ấn đương đại. Nhận ra vị trí ấy giúp hiểu vì sao báo cáo dùng dẫn chứng, không chỉ nhớ tên tác phẩm.