Bắt đầu từ phạm vi và nguồn có thể kiểm tra
Chọn một địa bàn trong Bắc Trung Bộ và một vấn đề như bão, lũ, sạt lở hoặc hạn hán. Xác định mốc tìm hiểu trước khi thu thập tư liệu: diễn biến một đợt thiên tai khác với xu hướng khí hậu dài hạn.
Dùng SGK trang 185, SGV và thông tin của cơ quan khí tượng, phòng chống thiên tai, chính quyền địa phương. SGK gợi ý tìm **QĐ379/QĐ-TTg ngày 17/3/2021** về chiến lược phòng, chống thiên tai và **QĐ896/QĐ-TTg ngày 26/7/2022** về chiến lược biến đổi khí hậu. Số, năm và tên văn bản cần được giữ cùng nhau khi tra cứu.
Mỗi thông tin ghi nguồn, ngày công bố, địa bàn, thời kì, đơn vị nếu có số. Địa chỉ cũ ghi với mốc cũ; khi tổng hợp địa bàn mới cần kiểm phạm vi. Không lấy một trận bão để tự kết luận số bão dài hạn tăng.
Bài luyện
Thông tin nào đủ điều kiện hơn để đưa vào báo cáo?
Đúng. Nguồn chuyên môn có thời điểm, phạm vi và chỉ tiêu cho phép kiểm lại.
Ảnh cần được xác minh đúng địa điểm và thời gian.
Cần kiểm dữ liệu có cùng địa giới và mốc thống kê.
Cần phân biệt ý kiến với thông tin đã có nguồn xác nhận.
Lời giải
Nguồn chuyên môn có thời điểm, phạm vi và chỉ tiêu cho phép kiểm lại. Thông tin chưa xác minh chỉ có thể là đầu mối tìm kiếm, không tự thành kết luận.
Bài luyện
Vì sao một trận bão chưa đủ chứng minh xu hướng khí hậu dài hạn?
Bão có thể gây thiệt hại; vấn đề là phạm vi bằng chứng cho xu hướng.
Các sự kiện khác nhau; không suy đồng nhất.
Ảnh một thời điểm không cung cấp dãy dữ liệu dài hạn.
Đúng. Diễn biến một đợt thiên tai và xu hướng khí hậu là hai phạm vi phân tích khác nhau.
Lời giải
Diễn biến một đợt thiên tai và xu hướng khí hậu là hai phạm vi phân tích khác nhau. Kết luận dài hạn cần dữ liệu và đánh giá tương ứng.
Sắp xếp biện pháp theo giai đoạn
Bắc Trung Bộ chịu các loại thiên tai như bão, lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở, nắng nóng. Điều kiện địa hình, sông, khí hậu cùng hoạt động con người ảnh hưởng mức độ rủi ro.
**Phòng ngừa:** theo dõi, truyền đạt cảnh báo; diễn tập; bảo vệ rừng đầu nguồn, ven biển; chủ động bố trí dân cư tránh nơi nguy cơ cao. **Ứng phó:** thực hiện chỉ dẫn của cơ quan chức năng, sơ tán kịp thời khi có nguy hiểm, bảo vệ người và tài sản. **Khắc phục hậu quả:** cứu trợ, ổn định đời sống, vệ sinh môi trường, phòng dịch và phục hồi sản xuất.
Một hoạt động có thể được chuẩn bị trước và triển khai khi thiên tai xảy ra; phân nhóm dựa mục đích, thời điểm cụ thể. Báo cáo nên nêu biện pháp ứng với loại rủi ro, không chỉ liệt kê chung.
Bài luyện
Hoạt động nào được bài nêu ở nhóm phòng ngừa?
Đây là hoạt động khắc phục hậu quả.
Tình huống này diễn ra ở giai đoạn khắc phục.
Đúng. Diễn tập và bảo vệ rừng giúp chủ động giảm nguy cơ, thiệt hại trước thiên tai.
Đây là nhóm khắc phục hậu quả trong tình huống đã nêu.
Lời giải
Diễn tập và bảo vệ rừng giúp chủ động giảm nguy cơ, thiệt hại trước thiên tai. Các hoạt động sau đợt lũ trong phương án khác thuộc khắc phục hậu quả.
Bài luyện
Vệ sinh môi trường, phòng dịch, phục hồi sản xuất sau lũ thuộc nhóm nào?
Khắc phục hậu quả không loại bỏ mọi rủi ro về sau.
Đúng. Các việc này nhằm phục hồi điều kiện sống và sản xuất sau thiệt hại.
Tình huống đã nêu hoạt động sau lũ và phục hồi.
Mục đích trực tiếp là ổn định đời sống, sản xuất sau thiệt hại.
Lời giải
Các việc này nhằm phục hồi điều kiện sống và sản xuất sau thiệt hại. Cần phân biệt giai đoạn khắc phục với chuẩn bị phòng ngừa.
Phân biệt giảm nhẹ và thích ứng, hoàn thành báo cáo
**Giảm nhẹ biến đổi khí hậu** hướng tới hạn chế phát thải khí nhà kính hoặc tăng hấp thụ: tiết kiệm năng lượng, giảm phụ thuộc nhiên liệu hoá thạch, phát triển năng lượng tái tạo, công nghệ ít phát thải, trồng và bảo vệ rừng.
**Thích ứng** hướng tới giảm tổn thương trước tác động khí hậu: cảnh báo, củng cố công trình bảo vệ phù hợp; chọn giống, mùa vụ thích hợp với hạn; nâng năng lực ứng phó của cộng đồng. Một biện pháp có thể đồng thời mang nhiều lợi ích, cần nêu mục đích trực tiếp trong tình huống.
Báo cáo gồm địa bàn và mốc tìm hiểu; thực trạng có dẫn chứng; ba nhóm biện pháp phòng chống thiên tai; biểu hiện khí hậu từ nguồn chuyên môn; giải pháp giảm nhẹ, thích ứng; danh mục nguồn. Có thể dùng bảng hoặc sơ đồ, trình bày và trao đổi nhận xét. Kiểm mối liên hệ vấn đề–biện pháp, không coi mục tiêu chiến lược là kết quả địa phương đã đạt.
Bài luyện
Biện pháp nào có mục đích trực tiếp giảm phát thải khí nhà kính?
Đúng. Tiết kiệm năng lượng và công nghệ ít phát thải tác động vào nguồn phát thải khí nhà kính.
Mục đích trực tiếp trong tình huống là khắc phục hậu quả.
Mục đích trực tiếp là thích ứng với tác động khí hậu.
Mục đích trực tiếp là ứng phó bảo vệ người.
Lời giải
Tiết kiệm năng lượng và công nghệ ít phát thải tác động vào nguồn phát thải khí nhà kính. Các biện pháp khác có mục đích trực tiếp khác trong tình huống.
Bài luyện
Chọn giống chịu hạn, điều chỉnh mùa vụ trước nguy cơ thiếu nước chủ yếu nhằm gì?
Thích ứng là điều chỉnh trước tác động, không phủ nhận biến đổi khí hậu.
Đã đổi đối tượng và mục đích biện pháp.
Biện pháp không tự cung cấp số đo phát thải quốc gia.
Đúng. Giống và mùa vụ phù hợp giúp sản xuất chịu tác động hạn tốt hơn.
Lời giải
Giống và mùa vụ phù hợp giúp sản xuất chịu tác động hạn tốt hơn. Đây là ví dụ thích ứng, khác mục đích trực tiếp giảm nguồn phát thải.
Đang học