Quần cư nông thôn và thành thị ở Việt Nam

**Quần cư** là hình thức tổ chức sinh sống của dân cư trên một lãnh thổ. Hai loại chủ yếu là nông thôn và thành thị; phân biệt bằng nhiều tiêu chí, không chỉ nhìn số người. | Tiêu chí | Nông thôn | Thành thị | |---|---|---| | Mật độ | Thường thấp hơn | Thường cao hơn | | Tổ chức cư trú | Xã, thôn, xóm, bản… | Phường, tổ dân phố… | | Hoạt động kinh tế | Nông nghiệp có vai trò lớn; thêm nghề thủ công, công nghiệp, dịch vụ | Chủ yếu công nghiệp và dịch vụ | | Chức năng | Cư trú, sản xuất; chức năng kinh tế, văn hoá, xã hội ngày càng đa dạng | Nhiều chức năng kinh tế, văn hoá, chính trị, đổi mới sáng tạo… | Bảng khái quát đặc điểm thường gặp theo SGK, không có nghĩa mọi nơi giống nhau. Nông thôn có dịch vụ và công nghiệp; thành thị vẫn có thể có hoạt động nông nghiệp. Không dùng tên gọi xóm hoặc tổ dân phố riêng lẻ để tự kết luận tình trạng hành chính của một địa bàn.

Theo SGK, năm 2024 dân nông thôn chiếm **61,5%**, thành thị chiếm **38,5%** tổng số dân. Hai bộ phận hợp thành 100%. Phần lớn dân số vẫn sống ở nông thôn. Tuy vậy, tỉ lệ dân thành thị tăng: **19,5% năm 1990 lên 38,5% năm 2024**, chênh **19 điểm phần trăm**. Đây là một biểu hiện của quá trình đô thị hoá. Sự phát triển đô thị cần đi cùng việc làm, hạ tầng, dịch vụ và bảo vệ môi trường. Không mâu thuẫn khi nông thôn có tổng số dân đông hơn nhưng thành thị thường có mật độ cao hơn. Tỉ trọng nói phần dân số trong tổng số dân; mật độ còn phụ thuộc diện tích. Một khu vực nhỏ có thể rất đông đúc dù tổng số người thấp hơn một khu vực rộng.

Chọn một địa điểm nông thôn và một địa điểm thành thị có thông tin đáng tin cậy. Lập bảng cùng bốn tiêu chí, ghi dẫn chứng từ số liệu hoặc quan sát phù hợp; phân biệt đặc điểm của địa điểm với đặc điểm chung cả loại quần cư. Nếu so qua thời gian, kiểm phạm vi hành chính và cách phân loại nông thôn, thành thị của từng nguồn. Một địa bàn thay đổi phân loại có thể làm tỉ trọng biến động; không chỉ từ tỉ trọng tăng mà kết luận toàn bộ mức tăng do người từ nông thôn chuyển đến.