Nước Mỹ trong những năm 1920
Chiến tranh thế giới thứ nhất tạo cơ hội phát triển cho kinh tế Mỹ. Trong những năm 1920, Mỹ bước vào thời kì tăng trưởng mạnh. Theo SGK, sản lượng công nghiệp giai đoạn 1923–1929 tăng 69%; năm 1929, Mỹ chiếm 48% sản lượng công nghiệp thế giới và đứng đầu về sản xuất ô tô, thép, dầu mỏ.
**48% là tỉ trọng sản lượng công nghiệp thế giới trong năm 1929**, không phải tỉ lệ dân số, diện tích hoặc mọi hoạt động kinh tế của Mỹ. Còn tăng 69% nói về mức tăng sản lượng công nghiệp Mỹ giữa hai mốc, không phải tỉ trọng thế giới.
Về chính trị, trong những năm 1920 Đảng Cộng hoà cầm quyền, thi hành chính sách chống phong trào công nhân và các lực lượng tiến bộ. Đối ngoại, Mỹ tăng cường ảnh hưởng ở khu vực Mỹ La-tinh. Kinh tế tăng trưởng không có nghĩa đời sống mọi tầng lớp đều ổn định.
Bài luyện: Đọc tỉ trọng
Số liệu Mỹ chiếm 48% năm 1929 trong bài nói về chỉ tiêu nào?
Số liệu công nghiệp không cho biết tỉ lệ hộ có ô tô.
Đúng. Cần giữ đủ lĩnh vực công nghiệp và phạm vi thế giới.
Mức tăng giữa hai mốc được nêu là 69%.
Bài không dùng số liệu 48% cho dân số.
Lời giải
SGK nêu Mỹ chiếm 48% sản lượng công nghiệp thế giới năm 1929. Đây là tỉ trọng của một lĩnh vực tại một năm, không phải mức tăng giữa hai năm hay chỉ tiêu dân số.
Bài luyện: Phân biệt số liệu
So sánh nào đúng về hai số liệu 69% và 48%?
Không số liệu nào ở đây nói về dân số.
Đúng. Hai số liệu có ý nghĩa, phạm vi thời gian khác nhau.
Không cộng hai tỉ lệ khác ý nghĩa và cơ sở so sánh.
Phương án đảo ý nghĩa của hai số liệu.
Lời giải
Mức tăng so sánh sản lượng của chính nước Mỹ qua thời gian; tỉ trọng so sánh Mỹ với tổng sản lượng công nghiệp thế giới trong cùng năm. Vì vậy không cộng 69% với 48%.
Khủng hoảng và Chính sách mới
Đại suy thoái bùng nổ tháng 10-1929 làm kinh tế, tài chính Mỹ chấn động; sản xuất suy giảm và nhiều người thất nghiệp. Đắc cử Tổng thống năm 1932, Ph. Ru-dơ-ven thuộc Đảng Dân chủ triển khai **Chính sách mới** từ năm 1933 để đưa đất nước vượt qua khủng hoảng.
Nhà nước tăng cường vai trò trong kinh tế và xã hội: cải tổ ngân hàng, phục hồi sản xuất, tạo việc làm và hỗ trợ ổn định đời sống. Các biện pháp liên hệ với nhau: ngân hàng được chấn chỉnh giúp khôi phục hoạt động kinh tế; tạo việc làm góp phần giảm khó khăn và ổn định xã hội.
Chính sách mới cứu nguy chủ nghĩa tư bản Mỹ, góp phần duy trì chế độ dân chủ tư sản và từng bước ổn định chính trị, xã hội. Tác dụng “góp phần giải quyết thất nghiệp” không có nghĩa mọi thất nghiệp biến mất ngay khi chính sách bắt đầu.
Bài luyện: Biện pháp
Biện pháp nào thuộc Chính sách mới ở Mỹ?
Chính sách mới chú trọng cải cách kinh tế, xã hội.
Đúng. Đây là các nội dung kinh tế, xã hội được nêu trong bài.
Đây là biện pháp trong hoàn cảnh nước Nga trước NEP.
Nhà nước tăng cường vai trò trong các biện pháp đối phó.
Lời giải
Chính sách mới gồm các biện pháp cải tổ hệ thống ngân hàng, phục hồi kinh tế, tạo việc làm và ổn định xã hội. Nhà nước tham gia tích cực vào quá trình khắc phục khủng hoảng.
Bài luyện: Kết quả chính sách
Nhận định nào đúng về tác dụng của Chính sách mới?
Đó là khẳng định tuyệt đối vượt quá kết quả được nêu.
Chính sách cứu nguy chủ nghĩa tư bản, không thay bằng nhà nước Xô viết.
Đúng. Đây là tác dụng khái quát theo SGK.
Mỹ duy trì chế độ dân chủ tư sản nhờ cải cách.
Lời giải
Chính sách mới giúp khắc phục khủng hoảng và ổn định xã hội trong khuôn khổ chủ nghĩa tư bản. Cần phân biệt cải cách để duy trì chế độ với thay thế chế độ, đồng thời tránh tuyệt đối hoá kết quả.
Đọc tranh đương thời về vai trò Nhà nước
Mở hình 2.7 ở trang 13 SGK. Người khổng lồ trong tranh tượng trưng cho **Nhà nước**, còn các hình ảnh hoạt động kinh tế gợi việc điều chỉnh, thúc đẩy phục hồi. Đây là tranh dùng hình tượng để thể hiện một cách nhìn về Chính sách mới, không phải ảnh chụp sự kiện có người khổng lồ.
Đọc chú thích, nhận diện biểu tượng, rồi đối chiếu biện pháp ngân hàng, sản xuất, việc làm trong nội dung bài. Nhờ đó có thể giải thích vai trò Nhà nước mà không suy thành Nhà nước sở hữu tất cả doanh nghiệp.
Từ năm 1933, Chính phủ Ru-dơ-ven công nhận và thiết lập quan hệ ngoại giao với Liên Xô; thực hiện Chính sách láng giềng thân thiện với các nước Mỹ La-tinh. Đây là nét đối ngoại cần đặt bên cạnh chính sách đối nội và cải cách kinh tế.
Bài luyện: Đọc tranh
Người khổng lồ trong hình 2.7 cần được hiểu thế nào?
Bức tranh nói về Chính sách mới của Mỹ.
Hình tượng nhấn mạnh vai trò Nhà nước trong Chính sách mới.
Đúng. Chú thích xác định ý nghĩa của hình tượng.
Vai trò Nhà nước không đồng nghĩa quốc hữu hoá toàn bộ doanh nghiệp.
Lời giải
Chú thích SGK cho biết người khổng lồ tượng trưng cho Nhà nước. Phải đọc biểu tượng cùng nội dung cải cách; không dùng hình vẽ để suy ra một sự kiện thực hoặc chính sách không có trong bài.
Bài luyện: Nét đối ngoại
Chính sách nào gắn với Chính phủ Ru-dơ-ven từ năm 1933?
Mỹ không được nêu là lực lượng tấn công Ba Lan.
Chính sách láng giềng thân thiện nói về quan hệ với Mỹ La-tinh.
Đúng. Đây là hai nét đối ngoại trong bài.
Quốc tế Cộng sản thành lập năm 1919, không phải chính sách này.
Lời giải
Từ năm 1933, Chính phủ Ru-dơ-ven công nhận và đặt quan hệ ngoại giao với Liên Xô, thực hiện Chính sách láng giềng thân thiện với Mỹ La-tinh. Cần tách đối ngoại với các biện pháp phục hồi kinh tế trong nước.
Tìm hiểu và giới thiệu Chính sách mới
Dùng SGK và nguồn từ thư viện, bảo tàng hoặc cơ quan lưu trữ để lập bốn ý: hoàn cảnh đại suy thoái; những biện pháp chính; kết quả; nhận xét có căn cứ. Ghi nguồn và năm của số liệu nếu bổ sung dẫn chứng.
Viết đoạn giới thiệu ngắn dựa trên bốn ý, nối biện pháp với tác dụng thay vì chỉ kể tên. Chẳng hạn, nêu tạo việc làm rồi giải thích điều đó góp phần giảm khó khăn và ổn định xã hội. Có thể dùng tranh đương thời làm nguồn đọc biểu tượng, nhưng tranh không tự chứng minh mức thất nghiệp cụ thể. Câu luyện sau kiểm cách chọn nhận xét; đoạn giới thiệu vẫn cần tự thực hiện.
Bài luyện: Nhận xét có căn cứ
Câu nào phù hợp trong đoạn giới thiệu Chính sách mới?
Hình tượng không cung cấp số liệu đó.
Tên nhân vật chưa giải thích chính sách.
Nhận xét đưa thêm nội dung sai về chính sách.
Đúng. Câu nối biện pháp cụ thể với tác dụng vừa phạm vi.
Lời giải
Nhận xét có căn cứ cần nối nội dung chính sách với tác dụng. Tạo việc làm và phục hồi sản xuất góp phần khắc phục khủng hoảng; không được dùng tranh biểu tượng thay số liệu hoặc khẳng định tư nhân bị xoá bỏ.
Đang học