Các nhân tố phát triển và phân bố thuỷ sản

Thuỷ sản gồm **khai thác** nguồn lợi sẵn có và **nuôi trồng** các loài thuỷ sản. Biển có nguồn lợi đa dạng tạo điều kiện khai thác; bờ biển với vũng vịnh, đầm phá, vùng cửa sông và rừng ngập mặn thuận lợi nuôi một số loài phù hợp. Sông, hồ, ao và mặt nước nội địa tạo điều kiện phát triển thuỷ sản nước ngọt. Khí hậu nhiệt đới và các điều kiện nước, dòng biển góp phần tạo nguồn lợi phong phú, song bão, biến đổi khí hậu, ô nhiễm và suy giảm nguồn lợi gây khó khăn. Mỗi loài cần môi trường phù hợp; có mặt nước không có nghĩa nuôi bất kì loài nào cũng hiệu quả. Nguồn lợi không vô hạn. Khai thác quá mức có thể làm suy giảm khả năng phục hồi. Nuôi trồng mở rộng sản xuất nhưng vẫn cần quản lí giống, thức ăn, nước và chất thải; không tự động sạch hơn chỉ vì không đánh bắt ngoài tự nhiên.

Lao động có kinh nghiệm, phương tiện khai thác, cảng cá, cơ sở giống, công nghệ nuôi, kho lạnh và chế biến giúp phát huy nguồn lợi. Ví dụ, bảo quản lạnh giúp giữ chất lượng sau thu hoạch; công nghệ nuôi và kiểm soát nước góp phần nâng hiệu quả khi được áp dụng đúng. Thị trường trong và ngoài nước mở rộng thúc đẩy sản xuất, nhưng đặt yêu cầu về chất lượng, an toàn và truy xuất nguồn gốc. Chính sách phát triển, quản lí nguồn lợi và hạ tầng hỗ trợ ngành; có biển rộng chưa đủ để sản phẩm đáp ứng thị trường. Phát triển cần đi cùng khai thác hợp pháp, bảo vệ môi trường và nguồn lợi. SGK dùng **IUU** chỉ khai thác thuỷ sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định. Đây là vấn đề tổ chức, quản lí hoạt động, không phải tên một giống cá hoặc một phương pháp nuôi.

Khi phân tích, nêu điều kiện, hoạt động chịu tác động và kết quả có thể có. Ví dụ minh hoạ: cơ sở có mặt nước phù hợp nhưng thiếu hệ thống kiểm soát chất lượng nước có thể gặp khó trong nuôi; bổ sung kĩ thuật phải đi cùng quản lí môi trường và đầu ra. Lập sơ đồ tự nhiên–kinh tế xã hội, chọn một nhánh để giải thích bằng dẫn chứng SGK hoặc nguồn địa phương có năm và địa bàn. Không lấy một thuận lợi để kết luận chắc chắn mọi cơ sở đều có lợi nhuận hoặc không gây ô nhiễm.