Vì sao Đổi mới? Nội dung đường lối từ năm 1986

Trong những năm 70, 80 của thế kỉ XX, cách mạng khoa học – kĩ thuật và xu thế toàn cầu hoá làm thay đổi bối cảnh thế giới. Các nước cần thích ứng với công nghệ mới và những mối liên hệ quốc tế ngày càng tăng. Các nước xã hội chủ nghĩa cũng có nhiều biến động. Trung Quốc tiến hành cải cách, mở cửa từ **1978**; Liên Xô tiến hành cải tổ từ **1985**. Những chuyển biến quốc tế là bối cảnh để Việt Nam tìm đường giải quyết các vấn đề của mình. Ở trong nước, Việt Nam lâm vào khủng hoảng, trước hết là kinh tế – xã hội, đồng thời bị bao vây về kinh tế và cô lập về chính trị. Thực tiễn đặt ra yêu cầu đổi mới để vượt khủng hoảng, tiến vững chắc trên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội. Nguyên nhân cần được giải thích từ cả trong nước và thế giới, trong đó khó khăn thực tiễn trong nước là yêu cầu trực tiếp.

**Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam tháng 12-1986** đề ra chủ trương đổi mới toàn diện đất nước. Hình 20.6 trong SGK là tư liệu về Đại hội, giúp gắn đường lối với một mốc lịch sử cụ thể. Nội dung đường lối cùng mục tiêu, nhiệm vụ từng giai đoạn tiếp tục được bổ sung, phát triển qua các đại hội sau. Bảng tóm tắt trong SGK trình bày cả quá trình phát triển ấy; không hiểu mọi nội dung đã hình thành đầy đủ trong cùng một ngày. Theo SGV, Đổi mới không thay đổi mục tiêu chủ nghĩa xã hội mà tìm quan điểm, hình thức, bước đi và biện pháp thích hợp để thực hiện mục tiêu hiệu quả hơn. Đổi mới toàn diện, đồng bộ, với đổi mới kinh tế là trọng tâm và gắn với đổi mới chính trị.

Về kinh tế, xoá bỏ mô hình quản lí tập trung quan liêu bao cấp; xây dựng nền kinh tế hàng hoá **nhiều thành phần**, vận động theo **cơ chế thị trường có sự quản lí của Nhà nước**. Hai ý “thị trường” và “quản lí của Nhà nước” cần được trình bày cùng nhau. Nhiều thành phần nghĩa là có các bộ phận kinh tế với những hình thức sở hữu, tổ chức khác nhau cùng hoạt động. Cơ chế thị trường làm cho mua bán, giá cả và quan hệ cung – cầu có vai trò trong sản xuất, trao đổi; Nhà nước quản lí bằng pháp luật, chính sách, định hướng phát triển. Đường lối còn đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, kêu gọi đầu tư nước ngoài, mở rộng kinh tế đối ngoại và hội nhập. Mở cửa, hội nhập tạo thêm nguồn lực, đồng thời đòi hỏi nâng năng lực của nền kinh tế.

Về chính trị, xây dựng **Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo**. Hiểu đơn giản, Nhà nước được tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp, pháp luật, hướng tới phục vụ nhân dân. Đường lối chủ trương mở rộng đối ngoại, tranh thủ điều kiện quốc tế thuận lợi để xây dựng chủ nghĩa xã hội, bảo vệ Tổ quốc và hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng. Quan hệ kinh tế và quan hệ chính trị đối ngoại có liên hệ, không hoàn toàn tách rời. Để hệ thống, lập hai nhánh kinh tế và chính trị, ghi nội dung cùng một dẫn chứng. Khi giải thích vì sao Đổi mới là lựa chọn cấp bách, nối bối cảnh khó khăn với các nội dung tháo gỡ và kết quả về sau, thay vì chỉ ghi một khẩu hiệu.