Dân cư tập trung hơn ở ven biển và đô thị
Năm **2024**, vùng có khoảng **15,9 triệu người**, chiếm 15,7% dân số cả nước. Dân cư đông hơn ở đồng bằng ven biển và đô thị, thưa hơn ở đồi núi, cao nguyên. Nguồn lao động có kinh nghiệm nông nghiệp, thuỷ sản.
Bảng 16.1 SGK trang 189 so sánh cùng năm 2024; mật độ tính bằng người/km², tuổi thọ bằng năm, thành thị bằng % dân số:
| Chỉ tiêu | Vùng | Cả nước |
|---|---|---|
|Mật độ|160|306|
|Tuổi thọ|73,7|74,7|
|Thành thị|37,1|38,5|
Cả ba mức của vùng thấp hơn cả nước trong bảng. Tỉ lệ thành thị thấp hơn không có nghĩa số dân đô thị bằng không; tuổi thọ bình quân không là tuổi sống chính xác của từng người.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng về mật độ năm 2024?
Đúng. Cùng đơn vị và năm, 160 nhỏ hơn 306 nên mật độ vùng thấp hơn cả nước.
160 là mật độ, không tổng dân số.
Đã đảo hai đối tượng trong bảng.
Mật độ bình quân không có nghĩa phân bố đều.
Lời giải
Cùng đơn vị và năm, 160 nhỏ hơn 306 nên mật độ vùng thấp hơn cả nước. Dân cư vẫn phân bố khác nhau giữa ven biển, đô thị và miền núi.
Bài luyện
Tỉ lệ thành thị vùng thấp hơn cả nước bao nhiêu?
Phép trừ hai tỉ lệ cho điểm phần trăm, không số dân.
38,5% là mức cả nước, không chênh lệch.
Đã cộng 37,1 và 38,5 thay vì lấy chênh lệch.
Đúng. 38,5 − 37,1 = 1,4 điểm phần trăm năm 2024.
Lời giải
38,5 − 37,1 = 1,4 điểm phần trăm năm 2024. Chênh lệch tỉ lệ khác chênh lệch số dân đô thị.
Đan xen dân tộc, văn hoá phân hoá theo không gian
Theo SGK, vùng có thành phần dân tộc đa dạng nhất cả nước. Người Kinh cư trú rộng khắp, tập trung ở ven biển, đô thị; người Chăm sống nhiều ở đồng bằng ven biển phía đông nam; Ê-đê, Mnông, Ba-na, Cơ-ho, Gia-rai sống nhiều ở cao nguyên phía tây. Các địa bàn có cư trú đan xen, không phải mỗi khu vực chỉ có một dân tộc.
Phía đông có dấu ấn văn hoá biển và giao thoa Việt–Chăm–các cộng đồng bản địa. Phía tây nổi bật Không gian văn hoá Cồng chiêng Tây Nguyên, đời sống buôn làng, nhà Rông, lễ hội, sử thi và mối liên hệ với rừng.
Phố cổ Hội An, Khu đền tháp Mỹ Sơn, Không gian văn hoá Cồng chiêng Tây Nguyên là những di sản tiêu biểu. Văn hoá vừa tiếp thu yếu tố mới vừa giữ, phát huy giá trị truyền thống; không gán mọi nhạc cụ, kiến trúc hoặc phong tục giống nhau cho tất cả cộng đồng.
Bài luyện
Cách diễn đạt nào phù hợp sự phân bố dân tộc?
Bài nêu sống nhiều ở đồng bằng ven biển phía đông nam.
Bài nêu tập trung nhiều ở khu vực cao nguyên phía tây.
Đúng. Tập trung nhiều thể hiện nét phân bố nổi bật, không tạo giới hạn cư trú duy nhất.
SGK nêu sự đa dạng, đan xen và giao thoa.
Lời giải
Tập trung nhiều thể hiện nét phân bố nổi bật, không tạo giới hạn cư trú duy nhất. Đan xen và giao thoa là đặc điểm cần giữ khi trình bày.
Bài luyện
Dẫn chứng nào nổi bật về văn hoá phía tây theo bài?
Đã nhầm di sản văn hoá với đối tượng công nghiệp.
Đúng. Không gian văn hoá Cồng chiêng Tây Nguyên là dẫn chứng tiêu biểu phía tây.
Phía tây được SGK nêu với không gian văn hoá cồng chiêng.
Văn hoá đa dạng, không đồng nhất mọi cộng đồng.
Lời giải
Không gian văn hoá Cồng chiêng Tây Nguyên là dẫn chứng tiêu biểu phía tây. Cần tìm hiểu trong bối cảnh cộng đồng, không tách thành nét giống nhau của mọi dân tộc.
Tìm hiểu một nét văn hoá bằng tư liệu đúng đối tượng
Chọn nhạc cụ, kiến trúc hoặc lễ hội. Tìm tài liệu từ cơ quan văn hoá, đơn vị quản lí di sản hoặc SGK; xác định tên, cộng đồng chủ thể, địa điểm, giá trị và thời điểm tư liệu.
Sản phẩm là phiếu hoặc đoạn giới thiệu kèm nguồn; hình sử dụng cần đúng đối tượng, có ghi nguồn. Khi dùng tài liệu cũ về Hội An, giữ bối cảnh địa chỉ của tài liệu; theo địa chỉ trong SGK 2026, Hội An thuộc Đà Nẵng. Không thay máy móc tên tỉnh ở một tư liệu rồi gọi mọi chi tiết là hiện nay.
Bài luyện
Phiếu văn hoá nào có căn cứ tốt hơn?
Đúng. Phiếu có chủ thể, không gian, thời gian và nguồn giúp thông tin được kiểm lại.
Cần kiểm đúng nhạc cụ, cộng đồng và lễ hội.
Địa chỉ và bối cảnh cần đối chiếu theo thời điểm.
Một dẫn chứng chưa đại diện cho toàn bộ sự đa dạng.
Lời giải
Phiếu có chủ thể, không gian, thời gian và nguồn giúp thông tin được kiểm lại. Trình bày cần giữ đúng phạm vi của từng dẫn chứng.
Đang học