Quân Đồng minh phản công và chiến tranh kết thúc

Từ tháng 11-1942 đến tháng 2-1943, Hồng quân Liên Xô phản công và giành thắng lợi tại Xta-lin-grát. Thắng lợi tạo nên bước ngoặt của Chiến tranh thế giới thứ hai: quân Đồng minh chuyển từ phòng ngự sang phản công. **Bước ngoặt** là sự thay đổi quan trọng về cục diện, không đồng nghĩa chiến tranh kết thúc ngay. Sau Xta-lin-grát vẫn còn nhiều chiến dịch; cần tách ý nghĩa chuyển biến với kết quả cuối cùng năm 1945. Hình 4.4 trang 19 SGK cho thấy Hồng quân truy kích quân phát xít trong thành phố. Đọc ảnh cùng thời gian và nội dung bài để giải thích cục diện; những công trình đổ nát còn giúp nhận ra sự khốc liệt của chiến tranh, nhưng riêng ảnh không cung cấp đầy đủ số thương vong.

Tháng 6-1944, liên quân Mỹ, Anh và Đồng minh đổ bộ tại Noóc-măng-đi ở phía bắc nước Pháp, mở mặt trận thứ hai tại Tây Âu. Chiến dịch góp phần giải phóng Pháp và tạo thế tiến công từ phía tây, cùng với cuộc tiến công của Liên Xô từ phía đông. Ngày 16-4-1945, Hồng quân Liên Xô mở chiến dịch công phá Béc-lin. Ngày **9-5-1945**, Đức kí văn kiện đầu hàng Đồng minh không điều kiện. **Chiến tranh kết thúc ở châu Âu**, trong khi Nhật Bản vẫn tiếp tục chiến tranh tại châu Á–Thái Bình Dương. Ảnh quân Đồng minh đổ bộ Noóc-măng-đi ở trang 20 SGK là dẫn chứng về sự tham gia của nhiều lực lượng chống phát xít. Đọc chú thích để tránh nhầm với chiến dịch của Hồng quân ở Béc-lin.

Ngày 6 và ngày 9-8-1945, Mỹ ném bom nguyên tử xuống Hi-rô-si-ma và Na-ga-sa-ki ở Nhật Bản. Trong tháng 8, Hồng quân Liên Xô tiến công quân Nhật ở Đông Bắc Trung Quốc. Các sự kiện này diễn ra ở những địa bàn khác nhau trong giai đoạn cuối chiến tranh. Ngày **15-8-1945**, Nhật Bản tuyên bố đầu hàng Đồng minh không điều kiện. Theo mốc kết thúc trong SGK, Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc. Khi trình bày, ghi rõ “tuyên bố đầu hàng” để đúng tính chất sự kiện. Trục thời gian trong bài nối bước ngoặt cuối năm 1942 với hai mốc kết thúc năm 1945. Các ô được bố trí đều cho dễ đọc; khoảng cách trên hình không theo tỉ lệ thời gian.

Chọn các mốc mở đầu, lan rộng, bước ngoặt, kết thúc: 1-9-1939; 22-6-1941; 12-1941; 11-1942 đến 2-1943; 6-1944; 9-5-1945; 15-8-1945. Có thể thêm mốc thành lập Mặt trận Đồng minh tháng 1-1942. Viết mỗi mốc kèm một sự kiện ngắn. Với các mốc quan trọng, thêm ý nghĩa: Xta-lin-grát làm thay đổi cục diện; Đức đầu hàng kết thúc chiến tranh ở châu Âu. Nếu vẽ trục theo tỉ lệ, khoảng cách phải phản ánh thời gian; nếu chỉ xếp ô theo thứ tự thì ghi rõ sơ đồ không theo tỉ lệ. Đối chiếu lại với SGK sau khi hoàn thành. Câu luyện kiểm thứ tự và cách ghi, không thay sản phẩm trục thời gian.