Đồng bằng sông Hồng: Dân cư, đô thị và Hà Nội

Năm **2024**, vùng có **24,75 triệu người**, chiếm 24,4% dân số cả nước, đông dân nhất trong các vùng theo SGK mới. Mật độ đạt 1 034 người/km², khoảng 3,4 lần mức cả nước. Dân số tăng do gia tăng tự nhiên và nhập cư; dân nông thôn còn nhiều hơn thành thị. Dân cư đông tạo thị trường lớn và lực lượng lao động dồi dào, đồng thời gây sức ép về việc làm, nhà ở, trường học, y tế và môi trường. Vùng có nhiều dân tộc cùng sinh sống; người Kinh chiếm đa số. Năm 2024, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên khoảng **12,3 triệu người**, bằng 49,6% dân số vùng. Chỉ tiêu này khác toàn bộ dân số nhóm 15–64 tuổi. Lao động có kinh nghiệm nông nghiệp, thủ công, tỉ lệ đã qua đào tạo cao nhất cả nước theo sách; lao động trình độ cao tập trung ở đô thị, nổi bật Hà Nội và Hải Phòng.

Đô thị có lịch sử lâu đời, tiêu biểu Cổ Loa từ thế kỉ III trước Công nguyên. Quá trình phát triển kéo dài nhưng đô thị hoá tăng nhanh từ Đổi mới cùng công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Bảng 13.1 SGK trang 169: **dân thành thị tính bằng triệu người; tỉ lệ tính bằng % dân số vùng**. | Năm | Dân thành thị | Tỉ lệ | |---|---|---| |1999|3,3|20,8| |2009|5,7|28,1| |2019|8,0|34,6| |2024|9,4|38,1| Cả quy mô và tỉ lệ thành thị đều tăng. Đô thị hoá thúc đẩy sản xuất, thay đổi cơ cấu lao động, nhưng cũng gây áp lực giao thông, nhà ở và môi trường. Hướng phát triển là đô thị hiện đại, thông minh, xanh, các đô thị vệ tinh và mở rộng không gian hợp lí; đây là định hướng, không có nghĩa mọi đô thị đã đạt đủ tiêu chí.

Hà Nội là đầu não chính trị, hành chính quốc gia; trung tâm lớn về kinh tế, văn hoá, khoa học, giáo dục và giao dịch quốc tế. Tập trung cơ quan, trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và hạ tầng tạo điều kiện cho nhiều hoạt động dịch vụ, đổi mới sáng tạo. Theo SGK, năm **2024**, GRDP Hà Nội chiếm khoảng **41% GRDP vùng** và **12,4% GDP cả nước**. Hai tỉ trọng có mẫu số khác nhau, không cộng với nhau. Hoạt động kinh tế và kết nối của Hà Nội có tác động lan toả tới các địa phương khác trong vùng. Thực hành: chọn một biểu hiện về vị thế Hà Nội hoặc một điểm du lịch của vùng. Tìm tư liệu từ cơ quan chính thức, ghi tên nguồn và thời điểm; trình bày vai trò cùng dẫn chứng cụ thể. Phân biệt mục tiêu phát triển tương lai với kết quả đã được xác nhận.