Trung du và miền núi phía Bắc: Dân cư và đời sống

Theo SGK, năm **2024** vùng có **12,6 triệu người**, chiếm 12,4% số dân cả nước. Các dân tộc như Kinh, Thái, Mường, Dao, HMông, Tày, Nùng cùng sinh sống; dân tộc thiểu số chiếm hơn 50% số dân toàn vùng. Địa bàn cư trú có sự đan xen. Người Thái, Mường sống nhiều hơn ở Tây Bắc; người Tày, Nùng sống nhiều hơn ở Đông Bắc. “Nhiều hơn” không có nghĩa chỉ một dân tộc được cư trú ở một phần vùng. Các cộng đồng có văn hoá, phong tục đa dạng và kinh nghiệm canh tác đất dốc, làm ruộng bậc thang, kết hợp nông nghiệp với lâm nghiệp, chăn nuôi. Khi tìm hiểu văn hoá, cần gắn dẫn chứng với cộng đồng, địa điểm và nguồn cụ thể, tránh gán một nét cho tất cả các dân tộc.

Mật độ dân số vùng khoảng **136 người/km² năm 2024**, thấp hơn trung bình cả nước. Khu vực trung du có dân cư đông hơn miền núi; phân bố giữa các tỉnh cũng khác nhau. Theo phạm vi SGK mới, Phú Thọ có mật độ 391 người/km², Lai Châu 55 người/km². Dân cư chủ yếu sống ở nông thôn: **76,1% số dân vùng năm 2024**. Tỉ lệ thành thị tương ứng khoảng 23,9%. Mật độ đo số người trên một đơn vị diện tích, còn tỉ lệ nông thôn đo một bộ phận trong tổng dân số; hai chỉ tiêu giải đáp hai câu hỏi khác nhau. Khi dùng bản đồ dân số trang 121, đối chiếu từng khoảng mật độ với chú giải, rồi nhận xét trung du, miền núi và các tỉnh. Bản đồ của SGK 2026 cập nhật địa giới; nếu so với bản đồ cũ cần kiểm phạm vi trước khi đối chiếu số.

Công cuộc Đổi mới và các chương trình phát triển kinh tế – xã hội góp phần cải thiện đời sống. Trình độ dân trí được nâng lên, tỉ lệ người lớn biết chữ tăng, tỉ lệ hộ nghèo giảm theo SGK. Thu nhập bình quân đầu người/tháng **theo giá hiện hành** tăng từ **0,9 triệu đồng năm 2010** lên **3,7 triệu đồng năm 2024**, tức tăng 2,8 triệu đồng giữa hai mốc. Đây là thu nhập bình quân tháng, không phải thu nhập năm và không phải số mọi người đều nhận như nhau. Nhận xét chất lượng cuộc sống cần xem cả giáo dục, giảm nghèo và thu nhập. Dãy tiền theo giá hiện hành phản ánh mức danh nghĩa; chưa đủ kết luận sức mua tăng đúng bằng tỉ số hai con số nếu chưa xét thay đổi giá cả.