Châu Âu và Quốc tế Cộng sản sau Chiến tranh thế giới thứ nhất

Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, nhiều nước châu Âu chịu thiệt hại nặng; đời sống người lao động khó khăn. Thắng lợi của Cách mạng tháng Mười Nga tác động mạnh đến phong trào cách mạng. Trong hoàn cảnh đó, giai đoạn **1918–1923** xuất hiện một cao trào đấu tranh ở nhiều nước. Ở Đức, ngày 9-11-1918, cuộc tổng bãi công tại Béc-lin chuyển thành khởi nghĩa, lật đổ chế độ quân chủ và dẫn đến thành lập nền cộng hoà tư sản. Tháng 12-1918, Đảng Cộng sản Đức ra đời. Trong những năm 1919–1923, phong trào cách mạng tiếp tục diễn ra nhưng không giành được thắng lợi. Ở các nước khác, công nhân cũng đấu tranh rộng khắp: bãi công ở Anh, Pháp; chiếm nhà máy tại I-ta-li-a năm 1920. Các đảng cộng sản lần lượt ra đời. Những dẫn chứng về phạm vi, lực lượng và tổ chức cho thấy cao trào vượt ra ngoài một quốc gia.

Sự phát triển của phong trào cách mạng và sự ra đời các đảng cộng sản đặt ra nhu cầu có một tổ chức quốc tế để lãnh đạo, phối hợp hoạt động. Tháng **3-1919**, Quốc tế Cộng sản được thành lập ở Mát-xcơ-va với vai trò của Lê-nin và Đảng Bôn-sê-vích. Trong thời gian tồn tại 1919–1943, tổ chức này tiến hành bảy đại hội, đề ra đường lối cho phong trào cộng sản và công nhân quốc tế. Quốc tế Cộng sản góp phần thúc đẩy phong trào giải phóng dân tộc, ủng hộ đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc và chủ nghĩa phát xít. Năm 1943, tổ chức tự giải tán trong hoàn cảnh chiến tranh thế giới. Đại hội lần thứ II năm 1920 thông qua Luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa do Lê-nin dự thảo. Nguyễn Ái Quốc tìm thấy ở Luận cương con đường cứu nước, giải phóng dân tộc Việt Nam. Nội dung này gắn hoạt động của tổ chức với phong trào ở các nước thuộc địa. Cần tách **thành lập tổ chức năm 1919** với **hoạt động đại hội năm 1920**.

Mở hình 2.3 ở trang 10 SGK, đọc chú thích về nhân dân tập trung trước toà nhà Rây-xtác ở Đức trong buổi tuyên bố thành lập chính phủ mới năm 1918. Ảnh giúp nhận diện một sự kiện và sự tham gia của quần chúng. Muốn nhận xét cao trào ở nhiều nước phải kết hợp thêm các dẫn chứng về Anh, Pháp, I-ta-li-a, không chỉ từ một ảnh ở Đức. Lập sơ đồ với hai nhánh “cao trào cách mạng” và “Quốc tế Cộng sản”. Nhánh thứ nhất ghi bối cảnh, dẫn chứng, kết quả; nhánh thứ hai ghi ra đời, hoạt động, ý nghĩa. Ví dụ “tháng 3-1919 thành lập tại Mát-xcơ-va” là sự kiện; “góp phần thúc đẩy phong trào giải phóng dân tộc” là nhận xét về vai trò.